تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٢٤ - امتناع خلأ

حال اگر فرض كنيم متحركى با محرك واحد و قوه واحده در جايى كه هيچ گونه جسمى و عايقى وجود ندارد يك فرسخ از مسافت را در يك ساعت طى كند و سپس جسمى را فرض كنيم كه صلابت و عايقيت آن به گونه‌اى است كه همان متحرك با همان محرك و قوه يك فرسخ از مسافت را در آن، در ده ساعت طى نمايد و آن گاه جسم ديگرى را فرض كنيم كه صلابت آن ده درجه از صلابت جسم اولى كمتر بوده و رقّت آن ده درجه از رقّت جسم اولى زيادتر باشد با توجه به اينكه اگر حركتى از متحركى با قوه‌اى در آب به عمل آيد، مسلماً اين حركت از حركتى كه با همان متحرك و همان قوه در هوا باشد بطى‌ءتر خواهد بود، اگر در اين جسم مفروض كه صلابت آن ده درجه از صلابت جسم اولى كمتر است، حركتى از همان متحرك با همان قوه به عمل آيد، چون رقّت اين جسم از رقّت جسم اول ده درجه زيادتر است بايد متحرك آن مسافتى را كه در جسم اول در ده ساعت طى مى‌كرد در جسم دوم در يك ساعت طى نمايد؛ زيرا طى كردن متحرك يك فرسخ را در جسم اول در ده ساعت به اين جهت بود كه جسم اول با ده درجه فشار متحرك را به عقب‌نشينى وامى‌داشت، ولى جسم دوم تنها با يك درجه از آن، مانع حركت متحرك است، پس بايد متحرك مسافتى را كه در جسم اول در ده ساعت مى‌پيمود در جسم دوم در يك ساعت بپيمايد.

بنا بر اين: طبق فرض، همان گونه كه متحرك يك فرسخ از مسافت را در خلأ كه هيچ عايقى نيست در يك ساعت مى‌پيمود، همچنين بايد همان متحرك با همان قوه يك فرسخ از مسافت را در جسم عايق رقيق در يك ساعت بپيمايد.

خلاصه: اگر خلأ موجود باشد لازم مى‌آيد زمان حركت جسمى در يك فرسخ از خلأ با زمان حركت همان جسم در يك فرسخ از ملأ رقيق برابر باشد و در نتيجه مستلزم تساوى زمان حركت در مسافت بدون مانع و با مانع مى‌باشد و اين تساوى، خلأ را نفى و ابطال مى‌نمايد؛ زيرا چگونه ممكن است حركت با وجود عايق و عدم آن يكنواخت باشد؟