جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَاوْفِ لَنَا الْکیلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَینا انَّ اللَّهَ یجْزِی الْمُتَصَدِّقینَ ای عزیز و ای مهتر! ما و خانوادهمان بدبخت شدهایم و وجه ناقابلی برای خرید گندم با خود آوردهایم. کیل تمام به ما بده و بر ما مسکینان تصدّق کن. خداوند به تصدّق کنندگان پاداش میدهد.

یوسف تا این وقت خودش را معرفی نکرده بود. در این وقت خواست خودش را به آنها بشناساند: قالَ هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِیوسُفَ وَ اخیهِ اذْ انْتُمْ جاهِلونَ گفت: یادتان هست که از روی جهالت و نادانی با یوسف و برادرش چه کردید؟ همینکه این جمله را گفت که آیا یادتان هست با یوسف و برادرش چه کردید، آنها یکه خوردند: قالوا ءَ انَّک لَانْتَ یوسُفُ گفتند آیا تو یوسف هستی؟ قالَ ا نَا یوسُفُ وَ هذا اخی قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَینا گفت: بلی من یوسفم و این هم برادر من است. خداوند عنایت و لطف خاص خود را شامل حال ما گردانید. انَّهُ مَنْ یتَّقِ وَ یصْبِرْ فَانَّ اللَّهَ لا یضیعُ اجْرَ الْمُحْسِنینَ [١] هرکس که تقوا و صبر داشته باشد، خود نگهداری و مقاومت داشته باشد، خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمیکند. اینکه میبینید، نتیجه تقواست، نتیجه پاکی و خود نگهداری است. غلام شدم و زیردست این و آن افتادم اما تقوا را حفظ کردم.

کارم به جایی رسید که متشخص ترین زنان مصر و یکی از زیباترین زنان مصر از من جوان بیاسم و رسم تقاضای کام گرفتن کرد ولی من خودم را در پناه تقوا نگه داشتم و گفتم: رَبِّ السِّجْنُ احَبُّ الَی مِمّا یدْعونَنی الَیهِ [٢] من زندان را بر این لذتهای مقرون به آلودگی ترجیح میدهم. تقوای آن روز، مرا امروز عزیز مصر کرد. تقوا و صبر و پاکی و نزاهت در این جهان گم نمیشود، آدمی را از حضیض ذلت به اوج عزت میرساند. انَّهُ مَنْ یتَّقِ وَ یصْبِرْ فَانَّ اللَّهَ لایضیعُ اجْرَ الْمُحْسِنینَ. مثل این است که قرآن کریم نتیجه داستان یوسف را در این یک جمله خلاصه کرده است که عاقبت از آنِ تقواست. تقوا آدمی را از مهالک و شداید بسیاری نجات میدهد و به اوج عزت میرساند. وَ مَنْ یتَّقِ اللَّهَ یجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً برای مردمان متقی که در همه حال خود را حفظ میکنند بن بست و شکست وجود ندارد.

وقتی که انسان کلمات و خطابات اباعبداللَّه علیه السلام را به خاندان محترمش میبیند

[١] یوسف/ ٨٨- ٩٠[٢] یوسف/ ٣٣