کردن هم تأثیر دارد؟ از نظر پیش خدا رفتن تأثیر ندارد که صورت انسان شسته باشد یا نه، ولی خداوند میفرماید: اذا قُمْتُمْ الَی الصَّلوةِ فَاغْسِلوا وُجوهَکمْ وَ ایدِیکمْ الَی الْمَرافِقِ وقتی که میخواهی به نماز بایستی اول وضو بگیر، صورتت را بشوی، دستهایت را بشوی، بعد مشغول نماز شو. میبینیم نظافت را با عبادت توأم کرده است. وَ انْ کنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّروا [١] اگر جُنُب هستی باید تمام بدنت را شستشو دهی.

اینجا نظافت مقرون به عبادت است. میخواهی نماز بخوانی، محل عبادتت باید مباح باشد، غصبی نباشد؛ آن قالیچهای که رویش نماز میخوانی، آن لباسی که با آن نماز میخوانی باید حلال و مباح باشد. اگر یک نخ غصبی در لباس تو باشد نمازت باطل است. باز اینجا عبادت با حقوق توأم میشود. در ضمن اینکه میگوید باید خدا را پرستش کنی، میگوید حقوق را باید محترم بشماری. یعنی اسلام میگوید من پرستشی را که در آن حقوق اجتماعی محترم نباشد اساساً قبول ندارم. آن وقت یک نمازگزار وقتی میخواهد نماز بخواند، اول فکر میکند این خانهای که من در آن هستم آیا به زور از مردم گرفتهام یا نه؟ اگر به زور گرفتهام، نمازم باطل است.

پس اگر میخواهد نماز بخواند مجبور است که خانهاش را طوری ترتیب بدهد که برایش حلال باشد، یعنی از صاحب اصلیاش خریده باشد و یا او را راضی نگه دارد؛ فرش زیر پایش همینطور، لباسی که به تن دارد همینطور، و حتی اگر حقوقی از فقرا به او تعلق گرفته است، خمس یا زکات آن را باید بدهد و اگر ندهد باز نمازش باطل است.

٣. جهت شناسی

همچنین به ما میگویند اگر میخواهید نماز بخوانید باید همهتان رو به کعبه بایستید.

کعبه کجاست؟ اولین معبدی که برای پرستش خدا در دنیا ساخته شده است (انَّ اوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذی بِبَکةَ مُبارَکاً) [٢]. همهتان باید رو به اولین معبد و مسجدی که به دست پیغمبر بزرگ خدا ابراهیم و فرزندش اسماعیل ساخته شده بایستید. حالا چرا ما رو به آنجا بایستیم؟ مگر خدا آنجاست؟ مگر خدا در خانه کعبه است (العیاذ

[١] مائده/ ٦.[٢] آل عمران/ ٩٦.