حال مثال دیگری ذکر کنم. بعضی از ما خصلتی داریم و یا به خودمان میبندیم و اسمش را «مهمان نوازی» میگذاریم و میگوییم: ما مرد هستیم و درِ خانه مرد باز است! همیشه یک مهمان میآید و دیگری میرود. برای ناهار و شام، مهمان دارد و مهمان شبْ خواب هم به خانهاش دعوت میکند. این فی حدذاته خوب است، ولی از طرف دیگر یک ملاحظهای را نمیکنیم. بسا هست که به آن زنی که در خانه ما هست- که ما شرعاً حق نداریم به او فرمان بدهیم و او آزاد و مختار است که اگر میلش باشد، در خانه ما کار کند- فشارها و زحمتهایی را تحمیل میکنیم و اسمش را «مهمان نوازی» میگذاریم و میگوییم: درِ خانه ما باز است و ما مهمان نواز هستیم! مهمان نوازیای که مستلزم ظلم به یک انسان باشد، مهمان نوازی نیست.

علی بن ابیطالب علیه السلام در خانه با همسرش زهرا علیها السلام همکاری میکند. کار خانه را زهرا به اختیار خودش انتخاب کرده و علی به او تحمیل نمیکند. در عین حال علی علیه السلام میخواهد فشاری بر همسر عزیزش وارد نیاید.

حال آیا این مهمان نوازی و انسان دوستی است که آدم دائماً مهمان بیاورد و آن زن بدبخت اگر یک روز احساس خستگی کند، انسان پدرش را درآورد و بگوید اگر نمیخواهی از خانه من بیرون برو؟.

پس اینها هم عاطفه اجتماعی نیست. بله، اگر واقعاً کاری به مرحله ایثار برسد، آن چیز دیگری است. انسانی که میخواهد عملش بر اساس عاطفه اجتماعی باشد، اول باید از مرحله عدالت بالاتر بیاید، یعنی عادل باشد و به حقوق مردم تجاوز نکند، آنگاه اگر میخواهد از حقوق مشروع خود ایثار کند مانعی ندارد و لهذا بزرگانی از علما را سراغ داریم که مقید بودند هیچ وقت کوچکترین تجاوزی به حق کسی نکنند. اینها در داخل خانه حاضر نبودند حتی یک بار به صورت یک امر، از همسر یا فرزندشان چیزی بخواهند [١] درباره مرحوم میرزا محمّد تقی شیرازی (رضوان اللَّه علیه) که از مراجع تقلید بسیار بسیار بزرگ و استاد مرحوم آیت اللَّه حاج شیخ عبدالکریم حائری بودند، نقل

[١] البته در کار شخصی که مربوط به خودشان است. کاری که مربوط به تربیت فرزند است، حساب دیگری دارد. «این کاسه آب را به من بده تا بخورم» دیگر مربوط به تربیت بچه نیست.