مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٨ - فرضیه سوم حافظ اشعارش را در ادوار مختلف عمر خود گفته است

جهان بینی و ایدئولوژی حافظ مطابق ظاهر اشعار او .

فرضیه سوم : حافظ اشعارش را در ادوار مختلف عمر خود گفته است

به اینجا رسیدیم که بعضی دیگر آمدند گفتند حافظ این اشعار را در ادوار مختلفی از عمر خودش گفته است و ادوار را هم تعیین کردند، گفتند آن اشعاری که دلالت میکند بر لاابالیگریهای حافظ، بر دم غنیمت شمردنها و شرابخواریها و شاهدبازیها، اینها مال دوره جوانی است، خوب جوانی است دیگر، به قول سعدی:

«در عنفوان جوانی چنانکه افتد و دانی ...» [١] و ممکن است کسی بگوید روحیه ایرانیها اغلب همین جور است که در جوانی لامذهباند و در پیری مسلمان میشوند؛ حافظ هم آن شعرهایش که دلالت میکند بر میخوارگی و شاهدبازی و لاابالیگری، همه راست و جدی است و مال دوره جوانی اوست و آن اشعاری که دلالت میکند بر پاکی و تقوا و فناء فی اللَّه و سیر و سلوک و مراقبه و محاسبه و گریههای سحر و این حرفها، اینها هم همه جدی و راست است و مال دوره آخر عمرش است.

یک کسی به نام محمدعلی بامداد- که من او را نمیشناسم- کتابی نوشته به نام حافظشناسی. ایشان جدی است در این قضیه که اینطور است. اولًا این به قول