مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٧ - ١ تحقیر عقل

نهایت راه رسیده است.

آیا «قرب به حق» درست است؟ بدون شک. مسلّم است که انسان اگر به آنجا برسد، بین او و خدا حجابی نیست و خدا را با دیده دل میبیند. او دیگر مثل ما نیست [که لازم باشد برایش اینطور استدلال کنند:] به آسمان نگاه کنید تا خدا را کشف کنید، به زمین نگاه کنید تا خدا را کشف کنید، به برگ درخت نگاه کنید تا خدا را کشف کنید. خدا برای او از این برگ درخت و این زمین و آسمان روشنتر است.

مگر امام حسین علیه السلام همین مطلب را نفرموده است: ا یکونُ لِغَیرِک مِنَ الظُّهورِ ما لَیسَ لَک [١]؟.

شخصی از علی علیه السلام پرسید: آیا خدا را دیدهای؟ فرمود: من اصلًا خدایی راکه ندیده باشم عبادت نکردهام! بعد برای اینکه او خیال نکند منظور، دیدن خدا با چشم است که خدا در یک [جایی] قرار گرفته باشد، فرمود:

لا تَراهُ الْعُیونُ بِمُشاهَدَةِ الْعِیانِ وَ لکنْ تُدْرِکهُ الْقُلوبُ بِحَقائِقِ الْایمانِ [٢].

با چشم سر، او را ندیدهام ولی با چشم دل دیدهام، شهودش کردهام

برخی اشکالات مکتب عرفان

١. تحقیر عقل

. تا این مقدار میشود برای «انسان کامل» عرفا از اسلام تأیید آورد. اما در مکتب عرفان یک چیزهایی تحقیر شده است که اسلام با آن تحقیرها موافق نیست و به همین دلیل انسان کامل عرفان انسان نیمه کامل است [٣]. در عرفان، خیلی علم و عقل تحقیر شده است؛ در حالی که اسلام در عین اینکه دل را قبول دارد عقل را هم تحقیر نمیکند؛ در عین اینکه دل را قبول دارد، عشق و سیر و سلوک را قبول دارد، هرگز حاضر نیست عقل و فکر و استدلال و منطق را تحقیر کند؛ برای عقل و فکر و