کتاب مفتاح مثلًا جستجو میکردند، در بیاض [١] و دعا جستجو میکردند غلط بود، روش کسانی هم که بکلی از دعا و عبادت و نافله و فریضه استعفا داده و فقط میخواهند در مسائل اجتماعی اسلام بیندیشند غلط است.

چهره یک جامعه اسلامی

در سوره مبارکه انّا فَتَحْنا میفرماید: مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ وَالَّذینَ مَعَهُ اشِدّاءُ عَلَی الْکفّارِ رُحَماءُ بَینَهُمْ [٢]. در اینجا چهره یک جامعه اسلامی ترسیم شده است و مسئله اوّلی که ذکر میکند، معیت با پیغمبر و ایمان به پیغمبر است. مرحله دوم اشِدّاءُ عَلَی الْکفّار در مقابل بیگانگانْ محکم، قوی و نیرومند بودن است. پس این خشکه مقدسهایی که فقط پلاس مساجد هستند و هزار تایشان را یک سرباز جلو میاندازد و صدایشان درنمی آید، مسلمان نیستند. یکی از خاصیتهای مسلمان و اولین خاصیتی که قرآن کریم ذکر کرده است، شدت، قوّت و استحکام در مقابل دشمن است. اسلام، مسلمان سست را نمیپذیرد: وَلا تَهِنوا وَلا تَحْزَنوا وَ انْتُمُ الْاعْلَوْنَ انْ کنْتُمْ مُؤْمِنینَ [٣]. سستی در دین اسلام نیست. ویل دورانت در کتاب تاریخ تمدن میگوید: هیچ دینی به اندازه اسلام پیروان خود را به قوّت و نیرومندی دعوت نکرده است.

گردن را کج کردن، از گوشه لب آب ریختن، یقه باز بودن، یقه چرک بودن، خود را به ننه من غریبم زدن، پا را به زمین کشیدن، عبا را به سر کشیدن، اینها ضد اسلام است. ناله کردن، آه کشیدن ضد اسلام است. امّا بِنِعْمَةِ رَبِّک فَحَدِّثْ [٤]. خدا به تو سلامت داده، قوّت داده، قدرت و نیرو داده. تو که میتوانی کمرت را راست بگیری، چرا بیخود کج میکنی؟ تو که میتوانی گردنت را راست نگه داری، چرا بیخود کج میکنی؟ چرا بیخود آه میکشی؟ آخر آه کشیدن یعنی یک دردی دارم؛ خدا که به تو دردی نداده، چرا آه میکشی؟ این کفران نعمت خداست. آیا علی همینطور راه میرفت که من و تو راه میرویم؟ آیا علی اینجور عبا را بر سر میکشید و این طرف و آن طرف میرفت؟! اینها از اسلام نیستند. اشِدّاءُ عَلَی الْکفّار در مقابل بیگانه،

[١] کتاب دعا[٢] فتح/ ٢٩.[٣] آل عمران/ ١٣٩.[٤] ضحی/ ١١.