کارهای زشت باز بدارند. از نظر دین یک رشته چیزها خوب است، پیغمبران آمدند برای دعوت به آن خوبها، یک رشته چیزها بد است، پیغمبران آمدند برای مبارزه با آن بدها. دستورهای دینی مجموعاً سه قسم است: اعتقادات، اخلاقیات، دستورهای عملی. دستورهای اعتقادی از قبیل ایمان به خدا، ایمان به سفرای الهی و پیغمبران خدا و اولیای خدا، ایمان به معاد و پاداش و کیفر. دستورهای اخلاقی مثل اینکه ما باید عفت و تقوا داشته باشیم، راضی و شاکر و صابر باشیم، عفو و حلم و گذشت داشته باشیم، با یکدیگر الفت و محبت داشته باشیم، اتحاد و اتفاق داشته باشیم، روح ما پاکیزه باشد، حسادت نداشته باشیم، کینه نداشته باشیم، جبن و بخل نداشته باشیم، ظالم و بدخواه نباشیم. دستورهای عملی هم واضح است؛ دستورهایی به عنوان عبادات مقرر شده: نماز، روزه، حج، جهاد، امر به معروف و غیر اینها، و دستورهایی در باب معاشرت هست از قبیل احسان، صله ارحام، از قبیل اینکه دروغ نگوییم، غیبت نکنیم، فحش ندهیم، قتل نفس نکنیم، دستور رسیده به ترک شراب و قمار و ربا و ریا و غیره.

بالاخره اگر در هر چیزی شک و تردید کنیم، در اینها نمیتوانیم شک و تردیدی داشته باشیم. در اینکه شارع اسلام آنچه را که خوب میداند میخواهد آنها واقع شود و آنچه را بد میداند میخواهد هرطور هست آنها واقع نشود، حرفی نیست.

حالا حساب کنیم ببینیم آیا اگر حقوق مردم محفوظ و جامعه عادل و متعادل باشد و تبعیض و محرومیت و احساس مغبونیت در مردم نباشد، عقاید پاک و اخلاق پاک و صفای قلب و اعمال خوب بیشتر پیدا میشود و زمینه برای وقوع معاصی و اخلاق رذیله و شیوع عقاید ناپاک کمتر است، یا اگر متعادل نباشد، و هرچه افراط و تفریط و اجحاف و مغبونیت و ناهمواری و اختلاف و تفاوت بیشتر باشد برای تزکیه نفس و صفای روح بهتر است؟ کدام یک از اینها؟ یا شقّ سومی هست و آن اینکه اوضاع اجتماعی هرجور باشد هیچ تأثیری در این امور ندارد و حساب این امور بکلی جداست؟.

هیچ عاقلی نخواهد گفت که هرچه جامعه از لحاظ حق و عدالت آشفتهتر باشد، زمینه برای عقاید پاک و تزکیه نفس و عمل صالح بهتر است. حداکثر این است که کسی بگوید بود و نبود عدالت و محفوظ بودن و نبودن حقوق، در این امور