مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٤ - دنیا از دید علی علیه السلام

تربیتی است که اینها مملوک و بنده و اسیر اشیاء نیستند [١]. زهد به معنی واقعی همین است، زهد به معنای نهج البلاغه ای همین است. ترک دنیا در مفهوم نهج البلاغه، یعنی آزاد زیستن از دنیا و بنده دنیا نبودن

دنیا از دید علی علیه السلام

علی علیه السلام میفرماید: دنیا! تو را طلاق دادم و سه طلاقه هم کردم و دیگر رجعتی در این طلاق نیست. اعْزُ بی عَنّی ای دنیا! از من دور شو! فَوَ اللَّهِ لا اذِلُّ لَک فَتَسْتَذِلّینی وَ لا اسْلَسُ لَک فَتَقودینی [٢] دنیا! به خدا قسم هرگز تسلیم و رام تو نمیشوم که مرا خوار و زبون کنی. علی علیه السلام همیشه در مقابل دنیا یعنی در مقابل اشیاء، یک حالت عصیان و تمرد و سرکشی دارد و هیچ اجازه نمیدهد که دنیا در روح او چنگ بیندازد. وَ لا اسْلَسُ [٣] لَک من مهارم را به دست تو نمیدهم که به هرجا که بخواهی بکشی و ببری. این همان زهد اسلامی و ترک دنیای اسلامی است، یعنی آزاد زیستن نسبت به نعمتهای دنیا و خود را نفروختن به نعمتهای دنیا.

باز علی علیه السلام میفرماید:

الدُّنْیا دارُ مَمَرٍّ لا دارُ مَقَرٍّ، وَ النّاسُ فیها رَجُلانِ: رَجُلٌ باعَ فیها نَفْسَهُ فَاوْبَقَها وَ رَجُلٌ ابْتاعَ نَفْسَهُ فَاعْتَقَها [٤].

مردم در بازار دنیا دو دستهاند: یک دسته در بازار دنیا خود را میفروشند و پولِ فروختن خودشان را میگیرند، و دسته دوم مردمی هستند که در دنیا خود را میخرند و آزاد میکنند.

یک وقت علی علیه السلام درهم یا دیناری را که مال خودشان بود کف دست گرفت،

---

[١] [در اینجا فقط برای یک طرف مثال آورده شده است. مثال برای طرف دوم افرادی هستند که از دارایی ناچیزی برخوردارند ولی بنده آن هستند.][٢] نهج البلاغه، نامه ٤٥[٣] «سلَس» حالت شتر یا حیوان دیگری را میگویند که وقتی مهار شد، اگر آن را به دست بچهای هم بدهند رام دنبال او میرود. [سلَس یعنی انقیاد.][٤] نهج البلاغه، حکمت ١٣٣