مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٢٠ - تقوا و تلطیف احساسات

است و مانند سایر احساسهای آدمی قابل رشد و نموّ و تربیت است. حالا باید دید چه چیز این حس را در انسان رشد و نموّ و پرورش میدهد؟.

چیزی که این حس را رشد میدهد تقوا و طهارت و مجاهدت اخلاقی و مبارزه با هواهای نفسانی است. از نظر منطق دین، این خود امری است غیرقابل انکار. در اینجا فقط چند جمله از نهج البلاغه در این زمینه نقل میکنم. میفرماید:

قَدْ احْیا عَقْلَهُ وَ اماتَ نَفْسَهُ حَتّی دَقَّ جَلیلُهُ وَ لَطُفَ غَلیظُهُ وَ بَرِقَ لَهُ لامِعٌ کثیرُ الْبَرْقِ، فَابانَ لَهُ الطَّریقَ وَ سَلَک بِهِ السَّبیلَ، فَتَدافَعَتْهُ الْابْوابُ الی بابِ السَّلامَةِ [١].

عقل خویش را زنده کرده و نفس امّاره را میرانده است تا آنجا که اثر این مجاهدت در بدن وی ظاهر شده و استخوان وی را نازک و غلظت وجود وی را تبدیل به لطافت کرده. در این موقع برقی شدید برای وی میجهد و راه را به او نشان میدهد و او را در راه میاندازد و پیوسته از این در به آن در و از این مرحله به آن مرحله او را حرکت میدهد تا میرسد به آنجا که باب سلامت مطلق است.

یهْدی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ یخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النّورِ بِاذْنِهِ وَ یهْدیهِمْ الی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ [٢].

تقوا و تلطیف احساسات

تقوا و طهارت در یک ناحیه دیگر هم تأثیر دارد و آن ناحیه عواطف و احساسات است که احساسات را رقیقتر و لطیفتر میکند. اینطور نیست که آدم باتقوا که خود را از پلیدیها و کارهای زشت و کثیف، از ریا و تملّق، از بندگی و کاسه لیسی دور نگه داشته، ساحت ضمیر خود را پاک نگه داشته، عزت و مناعت و آزادمنشی خود را حفظ کرده، توجهش به معنا بوده نه به ماده، یک همچو شخصی نوع