مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٢ - لزوم هماهنگی در رشد ارزشها

بنابراین، از این بیان قرآن معلوم میشود که «کامل» انسان به دلیل همین امشاج بودن، با «کامل» فرشته فرق میکند

لزوم هماهنگی در رشد ارزشها

کمال انسان در تعادل و توازن اوست؛ یعنی انسان با داشتن این همه استعدادهای گوناگون آن وقت انسان کامل است که فقط به سوی یک استعداد گرایش پیدا نکند و استعدادهای دیگرش را مهمل و معطل نگذارد و همه را در یک وضع متعادل و متوازن، همراه هم رشد دهد که علما میگویند اساساً حقیقت عدل به توازن و هماهنگی برمیگردد.

مقصود از هماهنگی در اینجا این است که در عین اینکه همه استعدادهای انسان رشد میکند، رشدش رشد هماهنگ باشد. مثال سادهای برایتان عرض میکنم: یک کودک که رشد میکند، دست، پا، سر، گوش، بینی، زبان، دهان، دندان، احشاء و امعاء و سایر چیزها را داراست. کودک سالم کودکی است که همه اعضایش بهطور هماهنگ رشد میکنند. حال اگر فرض کنیم که یک انسان فقط بینیاش رشد کند و سایر قسمتهای بدنش رشد نکند- مثل کاریکاتورهایی که میکشند- یا فقط چشمهایش رشد کند یا فقط سرش رشد کند و تنش رشد نکند و برعکس، و یا دستش رشد کند و پایش رشد نکند و یا پایش رشد کند و دستش رشد نکند، چنین انسانی رشد کرده است ولی رشد ناهماهنگ.

انسان کامل آن انسانی است که همه ارزشهای انسانی در او رشد کنند و هیچ کدام بی رشد نمانند و همه هماهنگ با یکدیگر رشد کنند و رشد هرکدام از این ارزشها به حد اعلی برسد. این انسان میشود انسان کامل، انسانی که قرآن از او تعبیر به «امام» میکند:

وَ اذِ ابْتَلی ابْراهیمَ رَبُّهُ بِکلِماتٍ فَاتَمَّهُنَّ قالَ انّی جاعِلُک لِلنّاسِ اماماً [١].

ابراهیم بعد از آنکه از امتحانهای گوناگون و بزرگ الهی بیرون آمد و همه را به انتها