مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧٦ - خوشبینی به خود و بدبینی به دیگران

که قوه قضاوتش مریض میشود، غلط قضاوت میکند، از عدالت خارج میشود، آزادی از عقل او سلب میگردد. اگر کانون عقل و اندیشه مسخّر دل و خواهشهای دل شد نه تنها انسان خود را به زبان، پاک و بیعیب معرفی میکند بلکه در دل و ضمیر خود نیز واقعاً خود را پاک و بیعیب تصور میکند. نمیتواند که چنین نباشد، زیرا اینچنین شخصی عقل و اندیشه و نطق آزاد ندارد که بتواند حقیقت را آنچنان که هست ببیند. همانطور که دست و پا و گردن انسان تا آزاد نباشد نمیتواند حرکت کند، عقل و فکر نیز همینطور است. گرفتاری و اسارت دست و پا و گردن به این است که با طناب و زنجیر و غل آنها را ببندند، و اسارت عقل به این است که خواهشهای دل طغیان کند و زنجیرهایی از هوا و هوسها، از تعصب و تقلیدها برای عقل بسازد.

قرآن کریم در وصف رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم میفرماید:.

یأْمُرُهُمْ بِالْمَعْروفِ وَ ینْهیهُمْ عَنِ الْمُنْکرِ وَ یحِلُّ لَهُمُ الطَّیباتِ وَ یحَرِّمُ عَلَیهِمُ الْخَبائِثَ وَ یضَعُ عَنْهُمْ اصْرَهُمْ وَ الْاغْلالَ الَّتی کانَتْ عَلَیهِمْ [١].

او به نیکی امر و از زشتی نهی میکند، چیزهای پاک را برای آنها روا و چیزهای پلید و زیانبار را ناروا میکند، بار سنگین و غل و زنجیرها که بر آنهاست از آنها برمیدارد.

این بار سنگین و غل و زنجیرها همانهاست که بر عقل و روح مردم بوده و دست توانای رسول خدا آنها را برداشت.

خوشبینی به خود و بدبینی به دیگران

یکی از علل عمده عدم موفقیت ما مردم به اصلاح جامعه خود همین است که هر فردی آنگاه که به خودش نگاه میکند و به اعمال خودش نظر میافکند عینک خوشبینی به چشم میزند و آنگاه که به دیگران و اعمال دیگران نظر میکند عینک بدبینی و بدگمانی، و نتیجه این است که هیچ کس شخص خود را تقصیرکار نمیداند