مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧٤ - تأثیر دل در قضاوت عقل

خواهشهای دل باشد آنطور قضاوت میکند که دل میخواهد و میپسندد نه آن طوری که حقیقت هست. عقل در ذات خود قاضی عادلی است ولی باید استقلال این قوّه قضایی محترم باشد، قوّه مجریه (یعنی میلها و خواهشها و تصمیم و ارادهها) او را دست نشانده خود قرار ندهد؛ اگر دست نشانده شد انتظار عدالت از او نمیرود.

از سخنان مولای متقیان علی علیه السلام است، میفرماید:.

مَنْ عَشِقَ شَیئاً اعْشی بَصَرَهُ وَ امْرَضَ قَلْبَهُ [١].

هرکس که به چیزی عشق بورزد و خواهش دلش نسبت به آن چیز طغیان کند، آن عشق موجب شبکوری او میشود و روحش را مریض میکند.

مقصود از این شبکوری این است که در تاریکیهای حوادث که احتیاج به هدایت و روشنایی عقل و منطق است دیگر نمیبیند. حب و بغض و دوستی و دشمنی در طرز قضاوت مؤثر است. شاعر میگوید: