مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥٧ - عسر و حرج

آن طوری آنها را از بین میبرد. بعضی از اخلاق عالی جز در میدان نبرد پدید نمیآید. شجاعت و دلاوری با خواندن کتاب و خلوت نشینی و گوشه گیری پیدا نمیشود.

حج که یکی دیگر از عبادات است و بر هر مستطیعی لازم است که لااقل در عمر یک بار این وظیفه اجتماعی و عبادی را انجام دهد، خالی از مشقت و دشواری نیست.

علی علیه السلام درباره کعبه میفرماید: خداوند خانهای که باید مردم گرد آن طواف کنند در یکی از ناهموارترین و نامعمورترین نقطههای زمین قرار داد و اگر میخواست میتوانست در یکی از نقاط پر باغ و درخت و پر میوه و گردشگاههای درجه اول جهان قرار دهد، اما آن وقت دیگر امتحان و آزمایش و تحمل مشقت در کار نبود، مردم برای تنزّه هم میآمدند و منظور مقدسی که هست حاصل نمیشد.

میفرماید:

وَ لکنَّ اللَّهَ یخْتَبِرُ عِبادَهُ بِانْواعِ الشَّدائِدِ وَ یتَعَبَّدُهُمْ بِانْواعِ الْمَجاهِدِ وَ یبْتَلیهِمْ بِضُروبِ الْمَکارِهِ، اخْراجاً لِلتَّکبُّرِ مِنْ قُلوبِهِمْ وَ اسْکاناً لِلتَّذَلُّلِ فی نُفوسِهِمْ وَ لِیجْعَلَ ذلِک ابْواباً فُتُحاً الی فَضْلِهِ وَ اسْباباً ذُلُلًا لِعَفْوِهِ [١].

خداوند همواره بندگان خود را به انواع شداید مواجه میکند و اقسام کوششها و مجاهدتها جلو پای آنها میگذارد، تکالیفی گوناگون برخلاف طبع آسایش طلب آنها بر آنها مقرر میدارد تا غرور و تکبر از دلشان بیرون رود، نفوسشان عادت کند به عبودیت خدا، و این وسیلهای است برای اینکه درهای فضل و رحمت و عنایت پروردگار به روی آنها گشوده شود.

عسر و حرج

در آخر سخن بهطور اشاره یک نکته را یادآوری میکنم. ممکن است بگویید پس با این حرفها تکلیف آن مطلب دیگر چه میشود که میگویند در اسلام عسر و حرج نیست، کلفت و مشقت نیست؟