مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٩٣ - لذت دعا و انقطاع

است، مشهود است. و یک وقت به قدری نزدیک میشوید که حرارت آتش به بدن شما میرسد و شما را گرم میکند، داخل آتش میشوید. این حق الیقین است.

انسان ممکن است خدا را کاملًا بشناسد و به وجود مقدسش ایمان و اذعان داشته باشد ولی در زندگی خصوصی خود اثر لطف خاص خدا و عنایتهای مخصوصهای که گاهی به بندگانش عنایت میفرماید نبیند. این، مرتبه علم الیقین است. ولی گاهی هست که عملًا اثر توحید را مشاهده میکند، دعا میکند و دعای خود را مستجاب شده میبیند، در کارها به خدا اعتماد و توکل میکند و از غیر خدا اعتمادش را قطع میکند و اثر این توکل و اعتماد را در زندگی خودش میبیند، اثر توحید را شهود میکند. این، مرتبه عین الیقین است. آن دسته از بندگان حق لذت میبرند که اهل دل و اهل توکل و اعتماد به خدا هستند و آثار دعاهای خود و توکلها و اعتمادهای خود را مشاهده میکنند، از بهجتها بهرهمند میشوند که برای ما کمتر قابل تصور است. البته مرتبه بالاتر آن است که دعاکننده مستقیماً خود را با ذات حق در تماس میبیند، بلکه خودی نمیبیند و خودی مشاهده نمیکند؛ فعل را فعل او، صفت را صفت او، و در همه چیز او را میبیند.

انسان وقتی که یک هنر کوچکی را میآموزد، علمی و فنی را یاد میگیرد، درس میخواند، طبیب یا مهندس میشود، بعد از سالها زحمت و رنج همینکه اولین بار اثر هنر خودش را میبیند، مثلًا مریضی را معالجه میکند و او بهبودی مییابد، طرح ساختمانی را میریزد و ساخته میشود و خوب و ظریف و عالی از کار در میآید، غرق سرور و بهجت میگردد، عزتی در خود احساس میکند. از بالاترین لذتها این است که انسان اثر هنر خود را ببیند.

چه حالی به انسان دست میدهد اگر اثر هنر ایمان خود را، یعنی لطف خاص خدا را نسبت به خود ببیند؟! عزتی که از راه موفقیت در توحید برای انسان دست میدهد و سرور و بهجتی که در آن حال دست میدهد هزارها درجه بالاتر است، هزارها درجه لذیذتر و شیرینتر است.

خداوند ما را شایستگی دهد که توفیق دعا و مناجات با او را پیدا کنیم و از مواهب این حالت مقدس و روحانی بهرهمند گردیم.