مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٠ - تسویل

اوست نه فکر و عقل و ارادهاش. پول به جانش چسبیده و هیچ حساب و کتاب و عقل و منطقی در کار نیست و الّا اگر عقل و منطق در کار باشد، میفهمد که اینجا جای خرج کردن است، یعنی خیر و مصلحت و منفعت و خوشی و سعادتش در خرج کردن است، ولی بخل به او اجازه نمیدهد. حالت حرص و آز، ضد اخلاق است؛ یعنی پایینتر از اخلاق است و بیماری است

درجه سوم خودخواهی

انسان حالات دیگری نیز دارد. بیماری نفس انسان فقط این نیست که دچار حرص و آز میشود، دچار بخل میشود، بلکه انسان گاهی یک نوع بیماریهای پیچیدهای پیدا میکند که از بیماریهای تن پیچیدهتر و مشکلترند؛ بیماریهایی که اساساً با منطق و عقل سازگار نیستند و فقط با روح همان بیمار سازگارند، همان چیزهایی که امروز عقدههای روانی مینامند مثل حالت «حسد». حالت حسد در انسان یک حالت ضد منطق است؛ یعنی انسان حالتی پیدا میکند که فراموش میکند در فکر سعادت خودش باشد، فقط در فکر بدبختی دیگری است. آرزویش این نیست که خودش خوشبخت شود. اگر هم آرزو دارد که خودش خوشبخت شود، ده برابر آرزویش این است که دیگری بدبخت شود. این دیگر با چه منطقی [جور درمیآید؟!] در هیچ حیوانی چنین حالتی نیست که آرزوی آن حیوان بدبختی حیوان دیگری باشد. حیوان در فکر شکم خودش است و بس، ولی در انسان چنین حالتی پیدا میشود.

گاهی در انسان حالت تکبر پیدا میشود و گاهی در او برخی عقدههای روانی پیدا میشود که در باطن نفس انسان مخفی شده است و خودش هم از آن بیخبر است. اینها مشکلاتی است که نفس انسان برای انسان به وجود میآورد

تسویل

گاهی نفس انسان، انسان را فریب میدهد؛ یعنی خود آدم، خود آدم را فریب میدهد. این دیگر چه حسابی است که انسان از درون خودش فریب بخورد؟! در