مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٤ - ١ عبادت

گرایشهای انسانی «مَد» پیدا میکنند و کشیده میشوند به طوری که همه ارزشهای دیگر فراموش میشود. اینها مثل همان آدمی میشوند که فقط گوش یا بینی یا دستش رشد کرده است.

این یک نکتهای است که غالباً جامعهها از راه گرایش صددرصد به باطل، به گمراهی کشیده نمیشوند، بلکه از افراط در یک حق به فساد کشیده میشوند.

بسیاری از انسانها نیز از این راه به فساد کشیده میشوند

نمونه های افراط در رشد یک ارزش خاص

١. عبادت

. یکی از ارزشهای انسانی که اسلام آن را صدرصد تأیید میکند، عبادت است.

عبادت به همان معنی خاصش مورد نظر است [١]؛ یعنی همان خلوت با خدا، نماز، دعا، مناجات، تهجّد، نماز شب و مانند آن که جزء متون اسلام است و از اسلام حذف شدنی نیست.

عبادت یک ارزش واقعی است ولی اگر مراقبت نشود، جامعه به حد افراط به سوی این ارزش کشیده میشود؛ یعنی اساساً اسلام فقط میشود عبادت کردن، فقط میشود مسجد رفتن، نماز مستحب خواندن، دعا خواندن، تعقیب خواندن، غسلهای مستحب بجا آوردن، تلاوت قرآن. اگر جامعه در این مسیر به حد افراط برود، همه ارزشهای دیگر آن محو میشود، چنانکه میبینیم در تاریخ اسلام چنین مدّی در جامعه اسلامی پیدا شده و حتی در افراد چنین مدّی را میبینیم. افراد صددرصد بیغرض که هیچ نمیشود آنها را متهم کرد، به این وادی افتادهاند و وقتی به این جاده کشیده شدند دیگر نمیتوانند تعادل را حفظ کنند. چنین شخصی نمیتواند [بفهمد] که خدا او را انسان آفریده و فرشته نیافریده است. اگر فرشته بود، باید از این راه میرفت. انسان باید ارزشهای مختلف را بهطور هماهنگ در خود رشد دهد.

به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله خبر دادند که عدهای از اصحاب غرق در عبادت شدهاند.

---

[١] البته در اسلام هر کاری که انسان برای خدا انجام دهد، عبادت است. انسان وقتی که دنبال کار و کسب و شغل و فعالیت میرود و قصدش این است که با این کار، خود را از دیگران بینیاز گرداند و عائلهاش را اداره کند و به جامعه خود خدمت نماید، در حال عبادت است.