مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣١ - تسویل

قرآن میفرماید: بَلْ سَوَّلَتْ لَکمْ انْفُسُکمْ [١]. «تسویل» یک تعبیر روان شناسانه بسیار دقیقی است که در قرآن آمده است و به این معنی است که انسان گاهی خودش از درون خودش فریب میخورد. اگر نفس انسان چیزی را میخواهد، آنچنان آن را برای انسان جلوه میدهد و آنچنان آن را آرایش و زینت و به اصطلاح توالت میکند و آنچنان به دروغ به آن نقش و نگار میبندد که انسان خیال میکند یک چیزی است، ولی همان درون خود انسان است که این کار را کرده، برای اینکه انسان خودش را فریب دهد. تعبیر «تسویل» تعبیر عجیبی است. امروز که روان شناسی خیلی پیشرفت و ترقی کرده، عمیقاً و دقیقاً به این نکات رسیدهاند.

حتی به این نکته رسیدهاند که گاهی انسان دیوانه میشود و این دیوانگی هیچ علت عصبی و جسمی ندارد و فقط علت داخلی و روانی دارد. مثلًا وقتی تحمل مصائب، خیلی سخت و دشوار میشود، روان انسان برای اینکه خودش را از شر این غصهها راحت کند، عقل را مرخص میکند. به قول شاعر: