روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٥ - ترجمه
وَ لاٰ طٰائِرٍ يَطِيرُ بِجَنٰاحَيْهِ ... [١]،و قوله: فَسَجَدَ الْمَلاٰئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ [٢]،و: تِلْكَ عَشَرَةٌ كٰامِلَةٌ [٣][٣٧٥-پ].
فَاكْتُبُوهُ ،بنويسى آن را كه داده باشى اگر قرض باشد و اگر بيع سلم [٤]براى آنكه تا در او شكى و شبهتى و خلافي و جحودى نرود [٥].
خلاف كردند در اين امر كه بر وجوب است يا ندب.مذهب اهل ظاهر آن است كه:[بر] [٦]وجوب است،و اين اختيار محمّد جرير طبرى است.و مذهب ما و دگر فقها آن است كه:[اين امر] [٧]بر سبيل استحباب و ندب [٨]است.
آنان [٩]كه وجوب گفتند،تمسك كردند به حديث ابو موسى كه روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه [١٠]گفت:سه كس را خداى تعالى دعا اجابت نكند.مردى كه دينى به كسى دهد و گواه بر نگيرد،و مردى كه مالى به سفيهى دهد،و شنيده باشد قول خداى [١١]تعالى: وَ لاٰ تُؤْتُوا السُّفَهٰاءَ أَمْوٰالَكُمُ [١٢]... ،و مردى كه زنى بدخو [١٣]دارد و طلاقش ندهد.
و بهرى دگر[از] [١٤]مفسران و فقها گفتند:كتابت واجب بود،منسوخ شد بقوله تعالى: فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمٰانَتَهُ [١٥]...،و اين قول شعبى است.
آنگه حقتعالى بيان آن كتابت [١٦]بكرد،گفت: وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كٰاتِبٌ بِالْعَدْلِ .حسن بصرى به كسر«لام»خواند،و اين«لام»امر غايب است چون پيش
[١] .سوره انعام(٦)آيه ٣٨.
[٢] .سوره ص(٣٨)آيه ٧٣.
[٣] .سوره بقره(٢)آيه ١٩٦.
[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+از.
[٥] .همه نسخه بدلها+و.
[٧] [٦] .اساس:ندارد،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٨] .همه نسخه بدلها:سنت.
[٩] .همه نسخه بدلها:و آنان.
[١٠] .تب،مج،وز+او.
[١١] .اساس كه نونويس است:قوله،مب:كه قوله،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٢] .سوره نساء(٤)آيه ٥.
[١٣] .تب:بدخوى،دب،آج،لب،فق،مب:بد خواهد.
[١٤] .اساس:ندارد،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٥] .سوره بقره(٢)آيه ٢٨٣.
[١٦] .اساس كه نونويس است:كاتب،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.