روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٢ - ترجمه
والبى [١]روايت كرد از عبد اللّه عبّاس كه او گفت:[هركس] [٢]كه او اصرار كند بر ربا،بر امام مسلمانان [٣]است كه استتابه كند او را[يعنى] [٤]توبه بر او عرضه [٥]كند، اگر توبه كند [٦]و الّا گردنش بزند.
اهل معانى گفتند: بِحَرْبٍ مِنَ اللّٰهِ ،حرب خداى با او آتش دوزخ باشد،و حرب رسول به [٧]تيغ جهاد [٨]باشد [٩].
وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوٰالِكُمْ ،و اگر توبه كنى از ربا به هر حال از سرمايه نقصانى نبود شما را،سرمايه شما شما را بود [١٠]. لاٰ تَظْلِمُونَ وَ لاٰ تُظْلَمُونَ ،شما ظلم نكنيد [١١]بر ايشان به خواستن ناحق،و ايشان نيز نبايد كه بر شما ظلم كنند و سرمايهتان بندهند [١٢].
ابان و مفضّل روايت كنند [١٣]از عاصم[به] [١٤]ضم«تا»ى اوّل و فتح دوم [١٥]،چنان كه فعل اوّل مجهول باشد و دوم [١٦]مستقيم برعكس قرائت عامه قرّاء،نه بر شما ظلم كنند و نه شما [١٧]ظلم كنيد.
وَ إِنْ كٰانَ ذُو عُسْرَةٍ ،«كان»بر دو وجه باشد:يكى تامّه و يكى ناقصه.معنى [١٨]تامّه آن بود كه در او معنى حدث باشد،چنان كه [١٩]كانت الكائنة و كان كذا اذا وجد،قال الشّاعر [٢٠]:
[١] .همه نسخه بدلها:و والبىّ.
[١٤] [٤] [٢] .اساس:ندارد،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٣] .اساس،دب+آن،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد.
[٥] .تب،دب،مر:عرض.
[٦] .تب:توبه كرد.
[٧] .همه نسخه بدلها:ندارد.
[٨] .تب،آج،لب،فق،مب،مر:و جهاد.
[٩] .تب+قال اللّه تعالى.
[١٠] .تب+قوله تعالى.
[١١] .دب،آج،لب،فق:مكنى/مكنيد.
[١٢] .دب،فق،مب،مر:ندهند،همه نسخه بدلها+و.
[١٣] .اساس كه نونويس است:كردند،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٦] [١٥] .آج،لب،فق،مب،مر:دويم.
[١٧] .اساس كه نونويس است+نيز،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد.
[١٨] .اساس كه نونويس است:كان،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٩] .اساس كه نونويس است:چون،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٢٠] .تب+شعر.