روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٨ - ترجمه
ايشان،و گفتند:اى محمّد! [١]شنيديم كه از جمله [٢]آنچه فرو[د] [٣]آمد بر تو«الم» است.به خداى بر تو كه چنين است و اين منزل است بر تو،گفت:چنين است، گفت [٤]:اگر اين درست است،چنان مىنمايد كه ملك امّت تو هفتاد و يك سال باشد،و اين از حساب جمّل گفت كه«الف»يكى باشد،و«لام»سى و«ميم» چهل،جمله هفتاد و يك باشد.
آنگه گفت:يا محمّد!از اين جنس دگر هست؟گفت:بلى [٥]،«المص»، گفت:اين بيشتر است از آن،اين سد و شست [٦]و يك سال است،و لكن دگر هست؟گفت:آرى،«الر».گفت:اين بيشتر است،اين دويست و سى و يك سال است.دگر هست؟گفت:آرى،«المر»گفت:اين بيشتر است،اين دويست و هفتاد و يك [٧]است،بر ما مشتبه شد،ندانيم تا بر كدام گيريم؟بر كمتر يا بر بيشتر؟و ما به اين ايمان نياريم،خداى تعالى اين آيت فرستاد [٨]: هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰابَ مِنْهُ آيٰاتٌ مُحْكَمٰاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتٰابِ وَ أُخَرُ مُتَشٰابِهٰاتٌ .
فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ ،اى ميل عن الحقّ،يقال:زاغ يزيغ اذا مال،امّا آنان كه در دل ايشان زيغى باشد،يعنى ميلى و كژى از حق،و قيل شكّ،گفتهاند مراد شكّ است.
فَيَتَّبِعُونَ مٰا تَشٰابَهَ مِنْهُ ،به دنبال آن [٩]شوند كه متشابه است،چرا«ابتغاء الفتنة [١٠]»،براى طلب فتنه و طلب تأويلش.
خلاف كردند در آنكه مراد به اين آيت كيست؟ربيع گفت:وفد نجرانند كه ايشان با رسول-عليه السلام-در عيسى خصومت كردند و گفتند:نه تو مىگويى [١١]عيسى كلمه خدا بود و روح او؟گفت:بلى.گفتند:ما را اين بس است،خداى تعالى اين آيت فرستاد.
[١] .مج،وز،دب،آج،لب،فق+ما.
[٢] .مب+قرآن.
[٣] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٤] .اساس كه در اين مورد نونويس است:گفتند،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٥] .وز،دب:آرى.
[٦] .همه نسخه بدلها:صد و شصت.
[٧] .همه نسخه بدلها بجز مج،وز+سال.
[٨] .مب،مر+قوله.
[٩] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:او.
[١٠] .اساس گفتند،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١١] .مر+كه.