روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٨١ - ترجمه
شود [١]،«الف»از او بيفگنند [٢]چنان كه«لم»و«بم»و«عمّ»و«فيم»و«علام»و«حتّام».
يٰا أَهْلَ الْكِتٰابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبٰاطِلِ ،اى جهودان و ترسايان!چرا حق به باطل مىبپوشى [٣]؟يعنى اسلام به جهودى و ترسايى [٤]مىبپوشى [٥].و قولى ديگر آن است [٦]ابن زيد گفت:چرا تورات كه حق است [٧]فرستاده خداى مىبپوشيد [٨]به تحريف و تصحيفي [٩]و آياتى موضوع [١٠]كما شما را خويشتن نهادى [١١]قولى ديگر آن است كه:ايمان به موسى و عيسى مىبپوشيد [١٢]به كفر به محمّد.
و«تلبيس»را به تخليط تفسير دادند. وَ تَكْتُمُونَ الْحَقَّ ،و حق پنهان مىكنيد،يعنى نعت و صفت محمّد-صلّى اللّه عليه و سلّم [١٣]. وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ،و شما مىدانيد [١٤]كه او حقّ است و پيغامبرى صادق است.و اين آيت و مانند اين دليل نكند بر قول اصحاب معارف،براى آنكه كتمان [١٥]خلاف آنكه [١٦]معلوم باشد،اظهار كردن از قومى اندك ممكن باشد،از قومى بسيار كه تواطى و تكاتب بر ايشان روا نباشد،ممكن نبود.
دگر آنكه:در يك چيز روا باشد [١٧]كه كتمان كنند [١٨]و خلاف حق اظهار
[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:او شد.
[٢] .لب،مب:بيفگند.
[٥] [٣] .فق:مىپوشى/مىپوشيد،مب،مر:مىپوشيد.
[٤] .مج:به جهودان و ترسايان،با توجّه به وز و.
[٦] .مب+كه.
[٧] .وز،دب،آج،لب،فق،مب،مر+و.
[٨] .دب،آج،لب،فق:مىپوشى/مىپوشيد.
[٩] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:تصحيف.
[١٠] .دب،آج،لب،فق،مر:موضّع.
[١١] .مب،مر:نهاديد.
[١٢] .دب،آج،لب،فق:مىپوشى/مىبپوشيد.
[١٣] .دب،آج،لب،فق،مب:عليه و آله و سلّم.
[١٤] .دب،آج،لب،فق:مىدانى/مىدانيد.
[١٥] .كذا در مج و همه نسخه بدلها،شعرانى(٧٥/٣)+و.كه خالى از ابهامى نيست،مرحوم شعرانى ذيل كلمه «معارف»در اين جمله توضيحى آورده است كه چون تا حدودى به روشن شدن عبارت مدد مىكند،در اين جا مىآوريم:«يعنى كسانى كه مىگويند حقيقت بر همه مردم آشكار است و همهكس آن را مىداند.آنكه منكر است از عناد انكار مىكند.آيه دلالت بر صحّت قول ايشان ندارد،زيراكه خطاب به گروهى خاص فرموده و آنها را بدين صفت مذمت كرده است نه همه منكران را».
[١٦] .مج:انك،با توجّه به نسخه بدلها و سياق عبارت تصحيح شد.
[١٧] .وز:نباشد.
[١٨] .مج:كند،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.