يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذٰابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ، وَ صٰاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ، وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ، وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنْجِيهِ [١] ،پس از اين آيت معلوم شد كه:خويشان غنا نكنند،و مال نيز غنا نكند كه اگر مال و ملك دنيا كسى را باشد [٢]و خواهد كه فديت كند[٣٩٧-ر]و خويشتن بازخرد،از او قبول نكنند و او را با او نفروشند. فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدىٰ بِهِ [٣]، و شرم ندارى كه امروز به چرب و خشك ترازو خداى را بيازارى،و فردا به همه زمين پر از زر تو را بازنفروشند [٤].

لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوٰالُهُمْ ،مالت فرياد نرسد،و فرزندانت دست نگيرند،اين هيچ از خداى غنا نكند.

ابو عبد الرّحمن السلمى خواند:«لن يغنى»به«يا»براى آن‌كه فعل مقدّم است،و حايلى هست ميان فعل و فاعل.و حسن بصرى خواند:«لن تغني»به سكون «يا»چنان كه شاعر گفت:

كأنّ ايديهنّ بالقاع القرق ايدي جوار يتعاطين الورق
[و توانگرى را براى آن غنى خوانند كه غنا كند،يعنى كفاف و دفع فقر. مِنَ اللّٰهِ ،اى من عذاب اللّه] [٥].

ابو عبيده گفت معنى آن است كه:«عند اللّه»،به نزديك خداى. وَ أُولٰئِكَ هُمْ وَقُودُ النّٰارِ ،«وقود»[اسم] [٦]آن چيز باشد كه آتش به او بر افروزند،و«وقود»مصدر باشد،و مثله الوضوء للماء و الوضوء للفعل،و الطّهور و الطّهور،ايشان فردا [٧]قيامت هيزم دوزخ باشند،قال اللّه تعالى: وَقُودُهَا النّٰاسُ وَ الْحِجٰارَةُ [٨]،و قال تعالى: إِنَّكُمْ وَ مٰا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ [٩].

كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ ،چون عادت آل فرعون.و وجه تشبيه آن است كه:چنان كه

[١] .سوره معارج(٧٠)آيه ١١،١٢،١٣،١٤.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مر+از آن دنيا.

[٣] .سوره آل عمران(٣)آيه ٩١.

[٤] .مج،وز،تو را به او نفروشند،آج،لب،فق،مب،مر:تو را با تو نفروشند.

[٦] [٥] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و اتفاق نسخه بدلها افزوده شد.

[٧] .آج،لب،فق،مب،مر:فرداى.

[٨] .سوره بقره(٢)آيه ٢٤.

[٩] .سوره انبيا(٢١)آيه ٩٨.