روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٢ - ترجمه
كردم،فأنت للطّلب و انت للهرب،تو را براى طلب دارند و براى هرب دارند،من بر پشت تو مردانى را سوار كنم كه تسبيح و تهليل و تحميد و تكبير من كنند [١]،و توبه تسبيح و تهليل ايشان تسبيح و تهليل كنى.آنگه گفت:هيچ تسبيح و تهليل نباشد كه او بشنود و الا او نيز[٤٠٢-ر]بمانند آن جواب دهد.
آنگه گفت [٢]:چون فريشتگان صفت اسپ بشنيدند[و] [٣]خلقتش [٤]بديدند گفتند:بار خدايا!ما فريشتگان توييم،تسبيح و تحميد مىگوييم،نصيب ما چيست؟ حقتعالى براى ايشان اسپان [٥]ابلق بيافريد گردنهاشان [٦]چون گردنهاى شتران بختى، چون اسپ را بر [٧]زمين فرستاد و پايهاى او بر زمين قرار گرفت صهيل كرد،حقتعالى،گفت:بركت بر تو باد،از [٨]جانورى كه من به صهيل تو مشركان را ذليل كنم،و گوشهايشان پر كنم،و دلهاشان بترسانم.چون خداى تعالى چيزها بر آدم عرضه كرد، گفت:بگزين آنچه خواهى.او اسپ بگزيد،خداى تعالى گفت:عزّ خود و عزّ فرزندان خود اختيار كردى،تا زنده باشند بركت من بر تو باد و برايشان،از خلق هيچ نيافريدم كه به نزديك من محبوبتر است از تو و اين كه تو اختيار كردى.
و ابو هريره روايت كند كه رسول-عليه السلام [٩]-گفت:
الخير [١٠]معقود بنواصى الخيل [١١]الى يوم القيمة ،خير در پيشانى اسپان بسته است تا به روز قيامت.
انس [١٢]روايت كرد كه:هيچچيز بر رسول-عليه السلام [١٣]-محبوبتر نبود از زنان بر گرفته كه اسپ [١٤].
ابو ذر غفارىّ روايت كرد از رسول-عليه السلام [١٥]-كه گفت:هيچ اسب تازى
[١] .اساس كه نونويس است،آج،لب،فق،مب،مر:مىكنند،با توجّه به مج،وز،تصحيح شد.
[٢] .مج،وز:ندارد.
[٣] .اساس:ندارد،با توجّه به مج افزوده شد.
[١٥] [٤] .اساس:خلقش،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٥] .مج،وز:اسپانى.
[٦] .مب:گردنهايشان.
[٧] .آج،لب،مب:به.
[٨] .وز،دب:آن.
[٩] .اساس:ص و اله،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[١٠] .آج،فق:الخيل.
[١١] .آج،لب:بنواصى صيها الخير،فق:بنواصيها الخير
[١٢] .مب:انس مالك.
[١٣] .اساس:ص،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[١٤] .مج،وز:ساده(؟):اصل عربى حديث به نقل از تفسير قرطبى(٣٣/٤)چنين است: لم يكن احبّ الى رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم بعد النّساء من الخيل.