روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٥ - ترجمه
اليك و اجمعهنّ،يقال:صار يصور صورا،اذا جمع،و از اين جا جمله نخل را«صور» گويند،و جمله گاو كوهى را«صوار»گويند،قال الشاعر:
و جاءت خلعة [١]دهس صفايا
يصور عنوقها احوى زنيم
اى يضمّ.
ابو عبيده و ابن الانبارىّ گفتند،معنى آن است كه:قطعهنّ،پاره پاره بكن ايشان را.و الصّور القطع،قال توبة الحمير [٢]:
فلمّا جذبت الحبل اطّت [٣]نسوعه
باطراف عيدان شديد اسورها
فأدنت لى الأسباب حتّى بلغتها
بنهضى و قد[كاد] [٤]ارتقائى [٥]يصورها
اى يقطعها و قال رؤبة:
صرنا به الحكم فأعيا الحكما
اى قطعنا،و حمزه و خلف به كسر«صاد»خواندند [٦]،و در شاذّ علقمه و عبيد بن عمير و سعيد بن جبير و قتاده و طلحة بن مصرّف و يحيى بن وثاب و اعمش،و معنى آن است كه:قطّعهنّ و مزقهنّ،يقال:صار الشّىء يصيره صيرا اذا قطعه و انصار اذا انقطع، قالت الخنساء [٧]:
فلو تلاقى الّذي لاقيته خضر [٨][٣٥٤-ر]
لظلّت الشّم [٩]منها و هى تنصار
اى تنقطع،و اين بيت لغز [١٠]از اينجاست كه شاعر گفت [١١]:
و غلام رايته صار كلبا
ثمّ في ساعتين صار غزالا
اى قطع،فرّاء گفت:اين مقلوب است من صرى[يصرى] [١٢]چنان كه:عثا و
[١] [٧] .اساس،دب،لب،فق،مب:خلقه،تب،مج،مر:حلقه،و ز:حلفه،با توجّه به آج،و ضبط شعر در لسان العرب (ماده صور)،و تبيان(٣٢٨/٢)تصحيح شد.
[٢] [١١] .تب+شعر.
[٣] .آج،لب:اتت.
[٤] .اساس:ندارد،با توجّه به تب و ضبط بيت در طبرى(٥٢/٢)تصحيح شد،مج،وز،آج،لب،فق،مب،مر: كاو.
[٥] .تب:ارتفاعى.
[٦] .همه نسخه بدلها:مىخوانند.
[٨] .تب:ابدا،آج،لب،دب،فق،مب،مر:ابدا خضرا.
[٩] .كذا:در اساس و همه نسخه بدلها،لسان العرب(٤٧٤/٤):الشهب.
[١٠] .تب+به معنى.
[١٢] .اساس:زير وصّالى رفته،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.