روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧ - ترجمه

نرسد [١]،و نه ابراهيم به آنجا رسد [٢]،و مثله قوله: وَ أُوتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ [٣]... ،و قوله: تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهٰا [٤]... ،عاصم به روايت ابو بكر و مفضّل مى‌خواند:«جزءا»، بتحريك الزّاء [٥]در همه قرآن،و ابو جعفر مشدّد مى‌خواند.باقيان مهموز مخفّف مى‌خوانند.و«جزء»بعضى و نصيبى باشد،و هو خلاف الكل.

مفسران گفتند خداى تعالى ابراهيم را فرمود كه:چهار مرغ [٦]بگير،و هريكى را به چهار پاره كن و بر چهار كوه بنه،آنگه بخوان ايشان را تا منشان [٧]زنده كنم تا پيش تو آيند،تا اشارت باشد و تنبيه تو را بر آنكه من قادرم كه خلايق را از ارباع زمين كه مشرق و مغرب و شمال و جنوب است برانگيزم،و اين قول عبد اللّه عبّاس است.

و قتاده و ربيع و ابن اسحاق[و] [٨]ابن جريج و سدّى گفتند:آن مرغان را بكشت و پاره پاره كرد و مختلط كرد و به هفت قسمت كرد و بر سر هفت كوه نهاد و سرهايشان [٩]به انگشتان باز كرد،آنگه ايشان را بخواند آن،اجزاء پراگنده مختلط ايشان از اين كوه به آن كوه و از آن كوه به اين كوه مى‌شد تا ملتئم شد،و خداى تعالى حيات در ايشان آفريد-على ما رووا-ايشان به تاختن پيش ابراهيم آمدند.

ابراهيم-عليه السلام-سر هريكى بر تن ايشان نهاد [١٠]،و ايشان بپريدند.

و در خبر است كه:ابراهيم-عليه السلام-امتحان را[٣٥٤-پ]سر مرغى ديگر به تن ديگر مرغ مى‌نهاد،تن از آن دور مى‌شد و التيام نمى‌گرفت تا آنگه كه سر او بر تن او [١١]نهادى[آنگاه] [١٢]التيام گرفتى.

و قوله [١٣]: يَأْتِينَكَ سَعْياً ،نصب او بر مصدر است لا من لفظ الفعل،و المعنى