روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٣ - ترجمه
كى [١]روا دارد كه هفت اقليم بىامامى رها كند!زمانه را امام بايد،و رعيّت را راعى،و گوسفند را شبان،و تو مكلّف به آنكه بشناسى كه[از] [٢]اصول اسلامى اصلى است،و از قواعد ايمان [٣]قاعده،
من مات و لم يعرف امام زمانه مات ميتة جاهلية ،چنين فرمود [٤]-صلوات اللّه عليه [٥]-كه:هركس كه بميرد و امام زمانه را نشناسد مردن او مردن جاهليان [٦]باشد كه نه در اسلام بودند.
در اين خبر دو دليل است بر دو اصل از اصول [٧]ما:يكى آنكه،زمانه از امام خالى نباشد،براى آنكه تا امام نباشد شناختنش واجب نباشد.و ديگر،دليل است بر آنكه [٨]معرفت امام از اصول دين است،كه اگر نه چنين بودى نگفتى [عليه السلام] [٩]كه:هركه نشناسد او را مردن او مردن كافران بود.
[قوله] [١٠]: يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحٰامِ كَيْفَ يَشٰاءُ ،در رحم صورت نگارد چنان كه خواهد،يكى را سياه و يكى را سفيد [١١]،و يكى زشت و يكى نيكو،و يكى دراز و يكى كوتاه،يكى نر [١٢]يكى ماده [١٣]،يكى سعيد [١٤]يكى شقى،يكى كريم و يكى لئيم،يكى خوشخو [١٥]و يكى بدخو،چنان كه خواهد و مصلحت داند، فَتَبٰارَكَ اللّٰهُ أَحْسَنُ الْخٰالِقِينَ [١٦]، لِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ يَخْلُقُ مٰا يَشٰاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ إِنٰاثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ الذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرٰاناً وَ إِنٰاثاً [١٧].
لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ ،جز آن [١٨]خداى خدايى نيست كه قادر بود بر اين و امثال اين تا
[١] .اساس به صورت:«كجا»هم خوانده مىشود،مج،وز:ندارد.
[٢] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٣] .اساس كه نونويس است:اينان،با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٤] .آج+مهتر عالميان.
[٥] .مج،وز+و على آله.
[٦] .اساس،آج،لب،فق،مب،مر:جاهلان،با توجّه به مج تصحيح شد.
[٧] .اساس كه نونويس است:احوال،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٨] .وز،دب،بدان كه.
[١٠] [٩] .اساس كه نونويس است:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١١] .مج،وز،دب،آج،:سپيد.
[١٢] .مب+و.
[١٣] .مب،مر+و.
[١٤] .همه نسخه بدلها+و.
[١٥] .لب:خوشخوى.
[١٦] .سوره مؤمنون(٢٣)آيه ١٤.
[١٧] .سوره شورى(٤٢)آيه ٤٩ و ٥٠.
[١٨] .مج،وز:او.