روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٧ - ترجمه

واسع رحمت است در وقت مغفرت.

قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ ،بگو اى محمّد كافران را كه شما را غلبه كنند مغلوب شوى عاجلا. وَ تُحْشَرُونَ إِلىٰ جَهَنَّمَ ،و به آجل به دوزخ شوى تا اين جا مقهور باشى و آنجا معذّب. خَسِرَ الدُّنْيٰا وَ الْآخِرَةَ [١]...،نه دنيا دارى و نه آخرت، دنيا كه معبود تو است از دست تو بستانند،و آخرت كه به او ايمان ندارند مدفوع شوند با آن به رغم خود.به بهشت بنگويند،لا جرم نبينند،به دوزخ ايمان ندارند لا جرم بچشند تا بدانند.

حمزه و كسائى و خلف خوانند و يحيى و اعمش به«يا»در هر جايگاه بر مغايبه [٢].و باقى قرّاء به«تا»على الخطاب.و هر دو رواست و جايز در عربيّت،براى آن‌كه چون مخاطب مواجه نبود و رسالت به او بر زبان كسى فرستند هر دو رواه بود، تقول العرب:قل لفلان انّك تعزّر و تؤدّب [٣]،و قل له انّه يعزّر و يؤدّب.

مفسران خلاف كردند در آن‌كه مراد به آيت كيست!مقاتل گفت:مشركان مكّه‌اند،و معنى آن است كه:اى محمّد بگو كافران را كه شما را روز بدر غلبه كنند و به قيامت به دوزخ برند.چون اين آيت آمد،رسول-عليه السلام-روز بدر كافران [٤]را گفت:

ان الله تعالى غالبكم و حاشركم الى جهنم ،خداى تعالى خبر داد كه شما را غلبه خواهد كردن و حشر خواهد [٥]كردن به دوزخ،و دليل اين قول قوله [٦]تعالى:

سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ، بَلِ السّٰاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السّٰاعَةُ أَدْهىٰ وَ أَمَرُّ [٧] .

و بعضى ديگر گفتند:مراد به آيت جهودانند.

كلبى گفت از ابو صالح از عبد اللّه عبّاس كه:چون رسول-عليه السلام-روز بدر مشركان را غلبه كرد جهودان گفتند:به خداى كه اين آن پيغامبر امّى است كه ما را در تورات وعده كردند،و ما نعت و صفت او در كتاب خود يافته‌ايم،و رايت او منصور