و«ذهبا»نصب او بر تمييز [١]است لتمام الاسم،براى آن‌كه اسم به اضافه تمام است،و امتنع [٢]من الاضافة مرّة اخرى فلمّا تمّ الاسم نصب ما بعده حملا على تمام الكلام في قوله [٣]:طاب زيد نفسا،حملا على المفعول به و تشبيها به في قولك:ضرب زيد عمرا [٤].

و قوله: وَ لَوِ افْتَدىٰ بِهِ ،هم از آن باب است كه گفتيم كه:فعل لغيره و افتعل لنفسه،يقال:فدا فلان فلانا و افتدى نفسه.

انس مالك روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و سلّم [٥]-كه گفت:روز قيامت كافران [٦]را به كنار دوزخ آرند،او را گويند:اگر تو را زمين پر از زر بودى خويشتن را فديه كردى يا نه؟گويد:آرى!گويد [٧]:از تو كم از اين خواستند اجابت نكردى.

أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ ،اى مولم،ايشان را عذابى بود دردناك. وَ مٰا لَهُمْ مِنْ نٰاصِرِينَ ،ايشان [٨]را هيچ يارى نبود،نه بر طريق [٩]مغالبه،نه بر طريق شفاعت.

لَنْ تَنٰالُوا الْبِرَّ حَتّٰى تُنْفِقُوا مِمّٰا تُحِبُّونَ -الآية.عبد اللّه عبّاس گفت:مراد به«برّ» در آيت بهشت است،يعنى به بهشت نرسى [١٠]تا خرج نكنى [١١]آنچه دوست‌تر دارى [١٢]، به آنچه دوست‌تر داريد [١٣]نرسى [١٤]تا آنچه دوست‌تر داريد [١٥]ندهى [١٦].اين قول عبد اللّه عبّاس و مجاهد و سدّى و عمرو بن ميمون است.

عطيّه گفت:مراد به«برّ»طاعت است كه نقيض او فجور بود،و«برّ»نقيض فاجر باشد.و ابو روق گفت:مراد به«برّ»خير است.مقاتل بن حيّان گفت:مراد تقوى است.حسن بصرى گفت [١٧]:از جمله ابرار نباشند [١٨]تا انفاق احبّ الاموال

[١] .دب،آج،لب،فق،مب:تميز.

[٢] .دب،آج،لب،مب،مر:فامتنع.

[٣] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:قولك.

[٤] .دب،مب،مر:عمروا.

[٥] .آج،لب،فق:رسول عليه السلام،دب:رسول ص و آله.

[٦] .دب:كافر.

[٧] .دب،مب،مر:گويند.

[٨] .آج،لب،فق،مب،مر:و ايشان.

[٩] .مب،مر:طريقه.

[١٤] [١٠] .مب،مر:نرسيد.

[١١] .مب،مر:نكنيد.

[١٢] .مب،مر:داريد.

[١٥] [١٣] .دب،آج،لب،فق:دارى/داريد.

[١٦] .مب،مر:ندهيد.

[١٧] .آج،لب،فق،مب،مر+مراد.

[١٨] .دب:نباشد.