روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٩٠ - ترجمه
بيرون فرمان خداى [١].
[٢] جز دين خداى طلب مىكنيد و تن بداده است [٣]او را هركه در آسمان و زمين است به اختيار [٤]و كراهت و با او بزند شما را.
قوله: وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتٰابِ ،بيشتر مفسران برآنند كه آيت در جمله جهودان آمد، حقتعالى بازنمود كه:در ايشان نيز امانت و خيانت [٥]هست.و«قنطار»عبارت است از مال بسيار،و«دينار»عبارت است از مال اندك،و اختلاف اقوال در قنطار بگفتيم.
حقتعالى گفت [٦]:از اهل كتاب كس هست كه اگر او را امين دارى[بر قنطارى زر و به امانت پيش او بنهى با تو دهد،و كس هست كه اگر او را امين دارى] [٧]بر دينارى با تو ندهد،و«من»اين جايگاه نكره موصوفه است چنان كه شاعر گفت:
ربّ من انضجت غيظا صدره
قد تمنّى لي موتا لم يطع
اراد ربّ انسان،يقال:امنته بكذا و على كذا بمعنى واحد.
اگر گويند:اين را چه فايده باشد.و خلايق عالم چنيناند،بعضى امين و بعضى خائن،جواب گوييم:خداى تعالى تحذير مىكند مسلمانان را از آنچه ايشان را امين دارند،و مال خود پيش ايشان به امانت بنهند و مغرور شوند به ايشان،براى آنكه ايشان مال مسلمانان حلال دارند.
و اين آيت جارى مجراى آن خبر بود در معنى كه گفت-عليه السلام:
أ ترعون
[١] .وز،دب+باشند،آج،لب:بيرونروندگان از دين.
[٢] .مج،وز،دب،آج،لب:ترجعون،با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.
[٣] .آج،لب:و گردن بنهاد.
[٤] .مج،وز:رهبت،با توجّه به آج تصحيح شد.
[٥] .مب:ديانت.
[٦] .مب+كه.
[٧] .مج،آج،لب،فق:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.