روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٩ - ترجمه
و خبرش محذوف.و اجماع فقهاست در آنكه:گواهى زنان با مردان در [١]دين و مال [٢]مقبول [٣]باشد.
آنگه در ما دون [٤]مال خلاف كردند.مالك و اوزاعى و شافعى و ابو عبيد [٥]و ابو ثور و احمد حنبل گواهى زنان با مردان الّا در [٦]مال روا ندارند.
و ابو حنيفه و اصحابش و سفيان ثورى گواهى زنان با مردان در همه چيزى روا دارند الّا در حدود و [٧]قصاص.
و به نزديك ما گواهى زنان بر سه ضرب است:ضربى آنكه به هيچ حال [٨]نشنوند[سواء] [٩]اگر مرد با ايشان باشد و اگر نه،و آن در طلاق و رؤيت هلال بود.و ضرب دوم [١٠]آنكه:گواهى ايشان بشنوند [١١]،و اگرچه مردان با ايشان نباشند،و آن چيزى بود كه به زنان تعلّق دارد و مردان را در آن رايى [١٢]نبود،چون بكارت و كارهايى [١٣]كه به زنان و اندام زنان تعلّق دارد.
و گواهى چهار زن بشنوند در وصيّت و ميراث كودك كه از مادر جدا شده باشد زنده،و اگر سه زن گواهى دهند گواهى ايشان مقبول بود در نصف و ربع ميراث و وصيّت،و اگر دو زن باشند در نيمه،و اگر يكى بود در ربع،و گواهى قابله تنها بشنوند در ربع ميراث مستهلّ اعنى كودك زنده.عند عدم مردان باشد اين جمله.
فامّا ضرب سيم [١٤]آن بود كه:گواهى ايشان [١٥]با مردان بشنوند،و آن چند جاى است:منها الرّجم،كه چون سه مرد و دو زن بر كسى گواهى دهند به زنا،و [١٦]محصن
[١] .تب:و مردان با.
[٢] .اساس كه نونويس است:و عقل،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٣] .تب:دين مال مقتول.
[٤] .تب،وز:در دون.
[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:ابو عبيده.
[٦] .تب:بر.
[٧] .تب:در حد و در.
[٨] .اساس كه در اين مورد نونويس است:كه گواهى:با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٩] .اساس:ندارد،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٠] .دب:ديم،مب،مر:دويم.
[١١] .تب:نشنوند.
[١٢] .همه نسخه بدلها:نظر.
[١٣] .تب:كارى.
[١٤] .تب،آج،لب:سيوم،مج،وز:سهام.
[١٥] .اساس كه نونويس است:زنان،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٦] .اساس كه در اين مورد نونويس است:و او،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها،«او»زايد مىنمايد.