عائشه گفت:رسول-صلى اللّه عليه و آله-اين [٤]جمله بخواند و گفت:چون آنان را بينى از اين امّت كه طلب تأويل متشابه كنند و به متشابهات قرآن تعلّق و تمسك كنند و برآن جدل كنند،ايشان آنانند كه خداى تعالى ايشان را خواست [٥]،از ايشان احتراز كنى و با ايشان منشينى.

اِبْتِغٰاءَ الْفِتْنَةِ ،اى طلب الشرك،اين [٦]براى طلب فتنه كنند،و«فتنه»اين جا شرك است على قول الرّبيع و السدّي و ابن الزّبير و مجاهد،بيانه قوله:و الفتنة اشدّ من القتل [٧].

و بعضى دگر از مفسران گفتند:مراد لبس و اضلال است و تخليط.و اصل كلمه امتحان و اختبار باشد در لغت،يقال:فتنته بكذا اى امتحنته به [٨].

وَ ابْتِغٰاءَ تَأْوِيلِهِ ،اى تفسيره[٣٩١-ر]و معناه و ما يؤول اليه المعنى،تأويل آن باشد كه معنى با او شود،و اصل او از اول باشد و أول رجوع باشد.و در عرف اهل علم تفسير فرقى هست ميان تفسير و تأويل،كه بيان [٩]معنى آيات محكم را تفسير گويند،و بيان معنى آيات متشابه و دگر [١٠]وجوه و احتمالات او را تأويل گويند،و حق‌تعالى لفظ تأويل در باب متشابه اطلاق كرد.حق‌تعالى بازنمود كه:اين قوم [١١]دست از محكم بدارند و به دنبال متشابه در افتند به علّت طلب تأويل،و غرض ايشان

[١] .مب:بدين جا.

[٢] .اساس كه در اين مورد نونويس است:گفت،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٣] .اساس:محو شده است،با توجّه به آج افزوده شد،مج،وز:سايبيان،دب،لب،فق،مر:سابيان.

[٤] .همه نسخه بدلها+آيه.

[٥] .همه نسخه بدلها+به اين آيت.

[٦] .آج،لب،فق،مب،مر+از.

[٧] .سوره بقره(٢)آيه ١٩١.

[٨] .آج،لب،امتحنه.

[٩] .همه نسخه بدلها:تأويل كشف.

[١٠] .اساس:به صورت«ذكر»هم خوانده مى‌شود.

[١١] .اساس كه در اين مورد نونويس است:ايشان،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.