روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٨ - ترجمه

عرب را پيش از رسول-عليه السلام-امّى خواندند-براى آن‌كه ايشان را كتاب نبود، بر اصل ولادت امّهات مانده بودند،ايشان را نسبت [١]با مادر كردند.

أَ أَسْلَمْتُمْ ،لفظ استفهام است و معنى تقرير،اسلام آورده هستى؟و اهل معانى گفتند:اين استفهام و تقرير در معرض امر است،چنان كه يكى از ما گويد:

[تو] [٢]فلان كار خواهى كردن و الّا بگو تا دانم [٣]،و غرض او امر باشد و ملامت او بر ابطاء آن‌چنان،كه حق‌تعالى گفت: فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ [٤]،يعنى انتهوا.

فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا ،و اگر اسلام آرند مهتدى و ره [٥]يافته‌اند.چون رسول -عليه السلام-اين آيت برايشان خواند،ايشان گفتند:اسلمنا،اسلام آورديم.جهودان را گفت:در عيسى چه گويى؟او را پيغامبر خدا و كلمه [٦]او شناسى؟گفتند:نه.

ترسايان را گفت:عيسى را بنده و آفريده و طاعت‌دارنده خداشناسى؟گفتند:معاذ اللّه كه عيسى بنده باشد.رسول-عليه السلام-گفت:پس دروغ گفتى اين كه گفتى:«اسلمنا»،كه اسلام آن [٧]دارد كه در اين كه من گفتم خلاف نكند،خداى تعالى گفت: وَ إِنْ تَوَلَّوْا ،اگر اينان قبول نكنند و اعراض كنند و از فرمان تو برگردند، فَإِنَّمٰا عَلَيْكَ الْبَلاٰغُ ،بر توهم اين رسانيدن است،آن دگر از احوال [٨]و اعمال بندگان به [٩]من است كه من [١٠]بصير و عالمم به ايشان و به عواقب كار ايشان و به مقادير استحقاق اعمال ايشان از ثواب و عقاب خود جزا دهم و به حقّ ايشان رسم [١١].

[سوره آل‌عمران (٣): آیات ٢١ تا ٢٧]
إِنَّ اَلَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيٰاتِ اَللّٰهِ وَ يَقْتُلُونَ اَلنَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ اَلَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ اَلنّٰاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ (٢١) أُولٰئِكَ اَلَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمٰالُهُمْ فِي اَلدُّنْيٰا وَ اَلْآخِرَةِ وَ مٰا لَهُمْ مِنْ نٰاصِرِينَ (٢٢) أَ لَمْ تَرَ إِلَى اَلَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ اَلْكِتٰابِ يُدْعَوْنَ إِلىٰ كِتٰابِ اَللّٰهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّٰى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ (٢٣) ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قٰالُوا لَنْ تَمَسَّنَا اَلنّٰارُ إِلاّٰ أَيّٰاماً مَعْدُودٰاتٍ وَ غَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مٰا كٰانُوا يَفْتَرُونَ (٢٤) فَكَيْفَ إِذٰا جَمَعْنٰاهُمْ لِيَوْمٍ لاٰ رَيْبَ فِيهِ وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مٰا كَسَبَتْ وَ هُمْ لاٰ يُظْلَمُونَ (٢٥) قُلِ اَللّٰهُمَّ مٰالِكَ اَلْمُلْكِ تُؤْتِي اَلْمُلْكَ مَنْ تَشٰاءُ وَ تَنْزِعُ اَلْمُلْكَ مِمَّنْ تَشٰاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشٰاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشٰاءُ بِيَدِكَ اَلْخَيْرُ إِنَّكَ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٢٦) تُولِجُ اَللَّيْلَ فِي اَلنَّهٰارِ وَ تُولِجُ اَلنَّهٰارَ فِي اَللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ اَلْحَيَّ مِنَ اَلْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ اَلْمَيِّتَ مِنَ اَلْحَيِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ (٢٧)

[ترجمه]

آنان كه كافر شوند [١٢]به آيتهاى