روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٩ - ترجمه
قٰالَ [١]رَبِّ احْكُمْ بِالْحَقِّ [٢] .
و جواب ديگر آن است كه:ممتنع نباشد كه الطافي بود كه در معلوم آن بود كه اگر دعا كنند خداى تعالى آن لطف بكند،و اگر دعا نكنند كردن [٣]آن صلاح نباشد،چه آنچه تعلّق به مصالح دارد به اوقات و اشخاص و احوال،مختلف شود.
وجه سوم [٤]در آيت آن باشد كه:بار خدايا بر سبيل عقوبت ما را خذلان مكن، چون ما يكبار و دو بار و ده بار زيغ كرده باشيم،تو ما را با خود مگذار بر سبيل عقوبت چنان كه با كافران كردى في قولك: فَلَمّٰا زٰاغُوا أَزٰاغَ اللّٰهُ قُلُوبَهُمْ [٥].
و روا بود كه ازاغت خود عبارت بود از جزاى زيغ،اى جازاهم اللّه بزيغهم،كما قال تعالى: وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللّٰهُ [٦].
بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنٰا ،پس ازآنكه ما را به ايمان هدايت كردى از الطاف و توفيق و تسهيل سبيل و بيان و نصب ادلّت و ازاحت علّت و آنچه اسباب و مقدّمات است وَ هَبْ لَنٰا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً ،و ما را از خزاين رحمت خود مدد فرست كه تو بخشنده و بخشايندهاى.گفتند:مراد به«رحمت»در آيات [٧]توفيق و توقيف است.
اى ثبتنا [٨]على الايمان و الهدى.
ضحّاك گفت:مراد تجاوز و عفو و آمرزش است،و صادق-عليه السلام- گفت:
لزوما لخدمتك، مراد لزوم خدمت درگاه اوست بر وجه سنّت بخلاف بدعت.
امّ سلمه گويد:رسول-عليه السلام-در دعا بسيار گفتى:
اللهم مقلب القلوب و الابصار ثبت قلبي على دينك ،اى گرداننده دلها و چشمها،دل من بر دين خود بدار [٩]گفتند:يا رسول اللّه دل بگردد؟گفت:آرى،
ما خلق اللّه من قلب آدمى الّا و هو بين اصبعين من اصابع الرّحمن ان شاء ازاغه و ان شاء[اقامه] [١٠]، گفت:دل هيچ
[١] .اساس و همه نسخه بدلها:قل،با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.
[٢] .سوره انبيا(٢١)آيه ١١٢.
[٣] .دب،اگر دعا ندانند كردن،آج،لب،فق،مب،مر:اگر آن دعا ندانند كردن.
[٤] .مج،وز،سهام،دب،آج،لب،فق،مب،مر:سيم.
[٥] .سوره صف(٦١)آيه ٥.
[٦] .سوره آل عمران(٣)آيه ٥٤.
[٧] .همه نسخه بدلها:آيه.
[٨] .اساس:به صورت«تثبيتا»هم خوانده مىشود.
[٩] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+بدان،مج،وز،ندارد.
[١٠] .اساس:كلمه زير وصّالى رفته است،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.