روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٠ - ترجمه
مجاهد گفت:المطهّرة [١]الحسان [٢]،اسبان تمام خلق نكو،و ليث گفت:
نگاشته از نكويى.سدّى گفت:الرّائعة،اى المعجبة حسنا،مردم را به حسن و جمال به عجب آرد [٣].
حسن بصرى و ابو عبيده گفتند و اخفش [٤]:المعلّمة،به علامت كرده،يعنى بداغ كرده.قتاده گفت:به شيات و علامات معروف.مبرّد گفت:اسپان معروف.ابن كيسان گفت:اسپان ابلق،و مرجع جمله اقوال با دو قول است:يكى من السماء و هى العلامة،و يكى من السوم و هو الرّعى،يقال:سوّمت الخيل اذا اعلمتها،[قال اللّه تعالى] [٥]: بِخَمْسَةِ آلاٰفٍ مِنَ الْمَلاٰئِكَةِ مُسَوِّمِينَ [٦]،و قال النّابغة:
بسمر [٧]كالقداح مسوّمات
عليها معشر أشباه جنّ
و قال اعشى باهلة:
و فرسان الحفاظ بكلّ ثغر
يقولون المسوّمة العرابا
ابن زيد گفت:المسوّمة المعدّة [٨]للحرب،آن باشد كه براى كارزار [٩]به دست نهاده باشند،چنان كه لبيد گفت:
و لعمري لقد بلى بكليب
كلّ قرن مسوّم للقتال
و در بعضى تفسيرها آمده [١٠]كه:مراد به«مسوّمة»هماليجاند،يعنى [١١]اسپان رهوار.بعضى ديگر از مفسران گفتند:ذات شياه معروفة كالغرّة و التّحجيل،يعنى [١٢]اسپان [١٣]اغرّ محجّل،پيشانى و دست و پاى سفيد [١٤].و عرب اينچنين اسبان[هم] [١٥]
[١] .كذا:در اساس و همه نسخه بدلها،تفسير قرطبى(٣٤/٤)المطهّمة،طبرى(٢٠٤/٣):معلمه...المطهّمة ايضا.
[٢] .اساس،مب،مر،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٣] .دب،لب،فق،مب،مر:تعجّب آرد.
[٤] .همه نسخه بدلها:و ابو عبيده و اخفش گفتند.
[١٥] [٥] .اساس كه نونويس است:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٦] .سوره آل عمران(٣)آيه ١٢٥.
[٧] .آج:و ضمر.
[٨] .اساس كه نونويس است:مقدمه،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٩] .لب:كالزار.
[١٠] .همه نسخه بدلها بجز مر:آمد.
[١١] .مج،وز:بعضى.
[١٢] .مج،وز:ندارد.
[١٣] .مج،آج،فق،مر:اسپانى.
[١٤] .مج،وز:سپيد.