پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٨ - اين شناسايى براى چيست؟

دارند كه داراى امر و نهى، و مقام والاى معرفت در شناخت بهشتيان و دوزخيان (حتى قبل از ورود به بهشت و دوزخ) هستند و نيز تعبيراتى در اين آيات وجود دارد كه نشان مى‌دهد گروهى وامانده بر اعرافند كه از سرنوشت خود سخت در وحشت و اضطرابند، طمع بهشت دارند و ترس از دوزخ، و مجموع اين قرائن، خبر از وجود اين دو گروه بر اعراف مى‌دهد، و در پرتو اين تقسيم تمام مشكلات تفسير اين آيات قابل حل است.

در آيه سوّم بار ديگرى به گروه اوّل باز مى‌گردد و مى‌فرمايد: «اصحاب اعراف مردانى (از دوزخيان) كه از سيمايشان مى شناسند صدا مى‌زنند، و مى‌گويند آنچه از مال و ثروت و زن و فرزند) گردآورى كرديد، و آنچه را مايه برترى‌جويى بر ديگران قرار مى‌داديد شما را بى‌نياز نساخت (و در عذاب الهى گرفتار شديد) (وَ نادِى اصْحابُ الأعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسيماهُمْ قالُوا ما اغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ).

اين ملامت سرزنش شديد از سوى اصحاب اعراف به جمعى از دوزخيان يكى از نشانه‌هاى روشن مقام والاى آنهاست كه همچون فرشتگان الهى آنها را با اين شلاق‌هاى ملامت و سرزنش مجازات مى‌كنند.

در چهارمين و آخرين آيه باز همين والا مقامان ساكن اعراف در حالى كه از يك سو اشاره به جمعى از ضعفاى مؤمنان كه بر اعراف قرار دارند مى‌كنند، و از سوى ديگر مستكبران دوزخى را مخاطب ساخته و با زبان ملامت به آنها مى‌گويند: «آيا اينها همان كسانى نيستند كه شما سوگند ياد كرديد هرگز مشمول رحمت الهى نمى‌شوند»؟! (اهؤُلاءِ الذَّينَ اقْسَمْتُمْ لايَنالَهُمُ اللَّه بِرَحْمَةٍ).

سپس در همين حال رو به ضعفاى مؤمنين كرده اظهار مى‌دارند: برويد و وارد بهشت شويد، نه ترسى بر شماست و نه غمى خواهيد داشت‌ (ادْخُلُوا الجَنَّةَ لاخَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا انْتُمْ تَحزَنُونَ).

اين تعبير نيز به خوبى نشان مى‌دهد كه در آنجا دو گروهند گروه والا مقامان، و گروه واماندگان از