لذا در روايتى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم كه «آيه اشاره به اهل بدعت و شبهات و شهوات است كه خداوند در قيامت روى آنها را سياه كرده لباس ذلّت و حقارت بر آنها مى‌پوشاند، لذا درباره آنها مى‌فرمايد آنها اصحاب آتشند و جاودانه در آن مى‌مانند». [١]

ديگر اينكه تعبير به‌ احاطَتْ برهر خَطيئَتُهُ‌: «كسى كه گناهى انجام دهد و آثار گناه تمام وجود او را بپوشاند» كه در آيه ٨١ بقره آمده، نشان مى‌دهد كه ارتكاب گناه كبيره به تنهايى موجب خلود در آتش نيست، بلكه‌ احاطه گناه به تمام وجود انسان‌ كه او را به سوى كفر سوق مى‌دهد، سبب چنين مطلبى است، زيرا همان‌گونه كه از روايات استفاده مى‌شود ايمان به صورت نقطه روشنى در درون قلب انسان ظاهر مى‌شود، هر قدر اعمال خير انجام دهد، گسترش پيدا مى‌كند تا تمام قلب را احاطه كند، و هرگاه اعمال بدوگناه انجام دهد تاريكى قلب او را فرا مى‌گيرد تا زمانى كه تمام قلب را فرا گرفته و آن را تاريك مى‌كند (و فروغ ايمان خاموش مى‌شود) مخصوصاً در پاره‌اى از اين روايات استدلال به آيه‌ كَلّا بَلْ رانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسبُونَ‌ (چنين نيست كه آنها مى‌پندارند بلكه اعمالشان چون زنگارى (سياه) بر دل‌هايشان نشانده (مطففين ١٤). [٢]

بعضى از اين آيات نيز تعبير به تعمّد بر گناه دارد (مانند آيه قتل) كه ممكن است مراد از آن تعمّد در مخالفت فرمان خدا و عناد و لجاج در برابر حق باشد كه اين از واضح‌ترين مصداق‌هاى كفر است.

شاهد ديگر مطلبى است كه در آيه ١٠ سوره روم آمده است كه مى‌فرمايد: ثُمّ كانَ عاقبِةَ الذَّينَ اساؤُا السُّؤأى انْ كَذَّبُوا بِاياتِ اللَّه وَ كانُوا بِها يَسْتهْزِؤُنَ: «سپس سرانجام كسانى كه مرتكب اعمال سوء شدند اين شد كه آيات خدا را تكذيب كردند و آن را به سخريه گرفتند».

اين تعبير نشان مى‌دهد كه اصرار در گناه و ادامه آن گاه منجر به كفر و تكذيب آيات الهى (و سبب خلود) مى‌شود.

اضافه بر همه اينها آيه‌ انَّ اللَّه لايَغْفِرُ انْ يُشْرِكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ: «خداوند گناه شرك را نمى‌آمرزند ولى كمتر از آن را براى هركس بخواهد مى‌آمرزد» كه دوبار در سوره نساء (آيه ٤٨ و ١١٦) آمده است، دليل روشنى بر اين حقيقت است كه تنها مشركان (انواع كفر نيز ملحق به شرك است) قابل‌

[١]. تفسير على بن ابراهيم، جلد ١، صفحه ٣١١.

[٢]. اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٢٧٣، باب الذنوب، حديث ٢٠.