مُؤْمِنٍ وَلَوْ انَّ اهْلَ سَمواتِهِ وَ اهْلَ ارْضِهِ اشْتَركُوا في دَمِ مُؤْمِنٍ لَادْخَلَهُمْ اللَّه تَعالي النَّارَ: «نابودى دنيا و آنچه در آن است نزد خدا آسان‌تر است از كشتن مؤمنى، و اگر اهل آسمان‌ها و اهل زمين در ريختن خون فرد با ايمانى شركت داشته باشند خداوند همه را در آتش داخل مى‌كند». [١]

در اينكه چگونه ممكن است قاتل عمد، خلود در آتش دوزخ داشته باشد با اينكه طبق بحثى كه در آينده خواهيم داشت تنها كافرانند كه مخلّد در آتشند، مفسّران پاسخ‌هاى گوناگونى گفته‌اند.

گاه گفته شده چنين افرادى موفق به توبه نمى‌شوند، يا كمتر موفق به توبه مى‌شوند، آنها در آخر عمر بى‌ايمان از دنيا مى‌روند و به همين جهت مستحق خلود در دوزخ مى‌شوند.

و گاه گفته‌اند اين كيفر كسانى است كه قتل عمد را از روى انكار تحريم آن انجام دهند، خود اين امر موجب كفر است.

و گاه گفته شده كه خلود در اينجا به معناى مدّت طولانى است نه جاودانگى عذاب.

تفسير اوّل و دوم مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

٥- رباخواران:

رباخواران نيز در آيات قرآن تهديد به عذاب جاودانى شده‌اند آنجا كه مى‌فرمايد: فَمَنْ جائَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ امْرُهُ الَى اللَّه وَ مَنْ عادَ فَاولئِكَ اصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ: «آن كس كه اندرز الهى به او برسد و (از رباخوارى) خوددارى كند، سودهايى را كه قبلًا (قبل از نزول حكم تحريم) به دست آورده از آن اوست و كار او به خدا واگذار مى‌شود، اما كسانى كه برگردند و مرتكب اين گناه شوند، اهل آتشند و هميشه در آن خواهند بود» (بقره- ٢٧٥).

باز در اينجا اين سؤال مطرح شده كه چگونه اين گروه مخلّد در آتشند، در حالى كه گناه كبيره به تنهايى موجب عذاب جاودانه نيست.

سخ اين سؤال در اينجا آسان‌تر است چرا كه در متن آيه (در جمله‌هاى قبل) سخن از منكران تحريم ربا به ميان آمده، كسانى كه مى‌گفتند: «چه تفاوتى ميان بيع و رباست؟ و چگونه خداوند يكى را حلال و ديگرى را حرام كرده است»؟! در حالى كه فرق ميان اين دو روشن بود، خريد و فروش و تجارت و

[١]. تفسير روح المعانى، جلد ٥، صفحه ١٠٤.