پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٥ - زندانهاى انفرادى دوزخ

مرحله خفيف‌تر اطلاق مى‌گردد.

«كالحون» از مادّه «كلوح» (بر وزن كلوخ) به گفته بسيارى از اهل لغت و ارباب تفسير به معناى عبوس شدن و درهم كشيدن صورت است، به طورى كه لب‌ها از هم باز ماند، و اين حالتى است كه در دوزخيان به خاطر شدّت تابش شعله‌هاى آتش بر صورت‌هايشان پيدا مى‌شود، و در مجموع ترسيمى است از تأثير ضربات شعله‌هاى آتش بر چهره‌هاى آنها كه بسيار دردناك است، همان چهره‌هايى كه در اين جهان در برابر مستضعفان درهم كشيده مى‌شد، و لب‌هايى كه براى تمسخر و نيشخند نسبت به آنها از يكديگر باز مى‌ماند، اين اعمال زشت و رنج آور سرانجام در قيامت به آن عذاب‌هاى دردناك براى خودشان مبدل مى‌شود.

در ششمين بخش از اين آيات باز به شكل ديگرى از مجازات‌هاى دردناك آنان برخورد مى‌كنيم، مى‌فرمايد: به زودى از نتيجه اعمال خود با خبر مى‌شوند: «در آن هنگام كه غل و زنجيرها بر گردنشان افكنده شده» (اذِ الأغْلالُ في اعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ).

سپس مى‌افزايد: «آنها را در آب جوشان مى‌كشند، سپس در آتش دوزخ به آتش كشيده مى‌شوند»! (يُسْحَبُونَ في الحَميمِ ثُمَّ النَّارِ يُسْجَرُونَ).

«اغلال» جمع «غل»، و «سلاسل» «جمع سلسله» است، و تفاوت آنها در اين است كه غل طوقى است كه بر گردن يا دست و پاى زندانيان مى‌نهادند، و سلسله زنجيرى است كه آنها را با آن مى‌بستند، و يا مستقيماً بر دست و پا و گردن مى‌نهادند.

«يُسْحَبُون» از مادّه «سَحْب» (بر وزن سَهْل) به معناى كشيدن است، و ابرها را از اين جهت «سحاب» مى‌گويند كه به طور گسترده به صفحه آسمان كشيده مى‌شوند. [١]

بعضى نيز اين واژه را به معناى كشيدن بر زمين تفسير كرده‌اند [٢] در حالى كه نه با آيه مورد بحث سازگار است، و نه با بعضى از مشتقات اين واژه مانند سحاب.

«يُسْجَرُونَ» از ماده «سَجْر» (بر وزن زجر) در مقاييس اللغه براى آن سه معنا ذكر شده: پر كردن،

[١]. مقاييس اللّغه و مصباح اللّغه و مفردات راغب.

[٢]. التحقيق في كلمات القرآن الكريم و الميزان ذيل آيه مورد بحث.