پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٢ - ١- شدت عذاب در دوزخ
در پنجمين آيه باز، سخن از نوشابه ناگوار اهل جهنم است، مىفرمايد: «ما براى ستمگران آتشى آماده ساختهايم كه سرا پردهاش آنها را از هر سو احاطه كرده است، و اگر تقاضاى آب كنند، آبى براى آنها مىآورند همچون فلز گداخته كه صورتها را بريان مىكند، چه بد نوشيدنى است؟ و چه بد محل اجتماعى»؟ (انّا اعْتَدْنا لِلظّالِمينَ ناراً احاطَ بِهِمْ سُرادِقُها وَ انْ يَسْتَغيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ كَالمَهْلِ يَشْوِي الوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ سائَتْ مُرْتَفَقاً).
قابل توجه اينكه اين مجازات دردناك براى ظالمين در نظر گرفته شده است، آنها كه در اين جهان در سراپردههاى پر زرق و برق اشرافى، مشغول به باده گسارى و نوشيدن انواع مشروبات رنگارنگ و مختلف بودهاند، و ساقيان ماه رو بزم آنها را رونق مىدادند، اما در دوزخ در سراپردههاى آتشين قرار دارند و هنگامى كه تقاضاى آب مىكنند، ساقى دوزخى آبى همچون فلز گداخته، آبى به داغى اشك سوزان يتيمان، و آه آتشين مستمندان، براى آنها مىآورد، زيرا آنچه در آنجاست تجسّمى از آنچه در اينجاست!.
آبى كه حرارتش صورت را بريان مىكند آيا قابل نوشيدن است؟ اين نشان مىدهد كه ساختمان وجودى انسان در آنجا با اينجا تفاوت بسيار دارد و چنان است كه مىتواند اين گونه امور را تحمّل كند، درد و رنج عذابش را بچشد بىآنكه نابود گردد، يا آنكه اشاره به اين است كه وقتى چنين آبى را مشاهده مىكنند از نوشيدنش چشم مىپوشند و همچنان در آتش عطش مىسوزند.
«مُهْل» (بر وزن قفل) به گفته جمعى از مفسّران و ارباب لغت به معناى دردى است كه در ظرف روغن ته نشين شده، كه معمولًا كثيف و بد طعم است.
مرحوم «طبرسى» در «مجمعالبيان»، آن را به معناى «فلز ذوب شده» تفسير كرده، در حالى كه بعضى آن را به «مس ذوب شده» اختصاص دادهاند، و بعضى گفتهاند به معناى آب سياه رنگى است، چون جهنّم خودش سياه است و حتى آب و درخت و اهلش نيز همه سياهند. [١]
بعضى نيز آن را به نوعى قير، يا يك مادّه سمّى تفسير كردهاند. [٢]
[١]. مجمعالبيان، جلد ٥، صفحه ٤٦٦ و تفسير قرطبى، جلد ٦، صفحه ٤٠١١.
[٢]. قرطبى، ج ٦، ص ٤٠١١.