پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٠ - ٤- تجسّم اعمال

٤- تجسّم اعمال‌

اشاره‌

آنها كه با آيات قرآن آشنا هستند به خوبى مى‌دانند كه در قرآن آيات فراوانى داريم كه ظاهر آن حاكى از «تجسم» يا «تجسّد» اعمال در قيامت است يعنى در آن روز عمل هركس، اعم از نيك و بد، در برابر او حاضر مى‌گردد، و مايه نشاط و سرور، يا شكنجه و عذاب، و سبب افتخار و آبرو و يا رسوايى و شرمسارى مى‌گردد.

آيا ممكن است اعمال آدمى باقى بماند، در حالى كه عبادت از مجموعه حركاتى است كه بعد از انجام محو و نابود مى‌گردد؟ و از اين گذشته آيا ممكن است «عمل» كه جزء عوارض وجود انسان است تبديل به ماده و جسم گردد، و به صورت مستقلى ظاهر شود؟

از آنجا كه بسيارى از مفسّران پاسخى براى اين دو سؤال نداشتند چاره‌اى جز اين نمى‌ديدند كه در تفسير اين گونه آيات قرآنى قائل به حذب و تقدير باشند، و بگويند منظور از «حضور عمل» يا «مشاهده اعمال» حضور و مشاهده جزاى عمل و ثواب و عقاب آن است.

ولى ما امروز فكر مى‌كنيم كه هيچ يك از دو ايراد فوق بدون پاسخ نيست، بنابراين دليلى نمى‌بينيم كه ظواهر اين آياتى را كه دلالت بر مجسم شدن اعمال آدمى دارد انكار كنيم.

و اتفاقاً محتواى اين آيات با توجه به معناى حقيقى آنها (نه معانى مجازى) بسيار جالب، پر معنا، نافذ و مؤثر و حل كننده بسيارى از مشكلات و سؤالات مربوط به عالم قيامت و عقاب آن است و از نظر تربيتى نيز فوق العاده مفيد و مؤثر است.

با اين اشاره كه شرح آن به خواست خدا بعداً خواهد آمد به سراغ قرآن مى‌رويم و به آيات زير گوش جان فرا مى‌دهيم:

١- يَوْمَئذٍ يَصْدُرُ النّاسُ اشْتاتاً لِيُرَوا اعْمالَهُمْ- فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خيراً يَرَهُ- وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَراً يَرَهُ‌

(زلزال ٦ و ٧ و ٨)