پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧١ - نامههايى در عليين و نامههايى در سجين

كه‌ «مفعول مطلق» بايد از مصدر همان فعلى باشد كه پيش از آن است، ولى چون معناى هر دو واژه يكى است مى‌تواند يكى جانشين ديگرى شود. [١]

نامه‌هايى در عليين و نامه‌هايى در سجين‌

هشتمين آيه كه در دو مورد از سوره مطفّفين وارد شده اشاره به نامه اعمال نيكان و بدان مى‌كند، و جزئيات بيشترى از آن را فاش مى‌سازد، نخست درباره نامه اعمال «بدان» مى‌فرمايد: «چنين نيست كه آنها (درباره قيامت) مى‌پندارند، مسلّماً نامه اعمال گنهكاران در «سجّين» است- و تو چه مى‌دانى كه سجّين چيست؟- نامه‌اى است رقم زده شده و سرنوشتى است حتمى»! كَلّا انَّ كِتابَ الْفُجَّارَ لَفِى سِجِّينِ- و ما ادْراكَ ما سِجِّينٌ- كِتابٌ مَرْقُوْمٌ‌

سپس در چند آيه بعد در همان سوره درباره نامه اعمال نيكان مى‌فرمايد: «چنين نيست كه آن‌ها (درباره معاد مى‌پندارند) نامه اعمال نيكان در «عليين‌» است- و تو چه مى‌دانى علّيين چيست؟ نامه‌اى است رقم زده شده و سرنوشتى است قطعى- كه مقرّبان شاهد آنند» كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِى عِلِّيِّينَ- وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ- كِتَابٌ مَّرْقُومٌ- يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ‌

قابل توجّه اينكه در اين آيات سخن از «سجّين» و «عليين» است كه نامه اعمال نيكان و بدان در آن نگهدارى مى‌شود، لذا بايد دقيقاً معنى اين دو واژه روشن شود.

«سجّين» صيغه مبالغه از ماده «سجن» به معناى «زندان» است، و معانى مختلفى در اين‌جا براى آن ذكر كرده‌اند مانند: دوزخ، يا محل خاصى از دوزخ كه نامه بدكاران در آن‌جا بايگانى مى‌شود، ولى از همه صحيح‌تر چنين به نظر مى‌رسد كه «سجّين» كتاب جامعى است كه نامه اعمال همه انسان‌هاى بد به طور مجموعى در آن گردآورى مى‌شود، و به تعبير ساده مانند «دفتر كلّ» است كه حساب همه طلبكاران و بدهكاران در آن‌جا جمع است، زيرا همان‌گونه كه سابقاً نيز اشاره كرديم نامه‌هاى اعمال متعدد است.

و امّا «عليين» جمع «عِلّى» (بر وزن ملّى) در اصل از «علّو» به معناى «بلندى» گرفته شده است، و اشاره به مكان‌هاى بلند و مرتفع است، و لذا به اشخاصى كه ساكن قسمت‌هاى مرتفع كوه‌ها هستند

[١]. جمعى نيز احتمال داده‌اند «كتاباً» حال بوده باشد، ولى احتمال اول صحيح‌تر به نظر مى‌رسد.