به هر حال از ميان سه تفسيرى كه گفته شد، تفسير دوّم مناسب‌تر و با ظاهر آيات هم آهنگ‌تر است، اين تفسير دور نمايى از نفخ صور به ما نشان مى‌دهد هرچند كه از توضيح كامل آن عاجز هستيم.

***

٢- تأثير امواج صوتى بر انسان و ساير موجودات‌

مى‌دانيم «صوت» نوعى از امواج است كه در هوا، آب يا جامدات به وجود مى‌آيد، و آنچه با گوش انسان از اين امواج شنيده مى‌شود صداهايى است كه شدّت تواتر امواج آن از بيست مرتبه در ثانيه‌ كمتر، و از بيست هزار بيشتر نباشد، ولى هستند كسانى كه امواج شديدتر از آن را هم مى‌شنوند، و در ميان حيوانات خُفّاش ارتعاشاتى را مى‌شنود كه شدّت تواتر آنها بالغ بر ١٤٥ هزار مرتبه در ثانيه است‌ [١] و اين‌كه معروف است حيوانات قبل از انسان‌ها وقوع زلزله‌ها را درك مى‌كنند شايد به خاطر همين باشد كه آنها امواج صوتى ناشى از آن را كه براى انسان قابل درك نيست احساس مى‌كنند.

اين را نيز مى‌دانيم كه امواج شديدگاه همه چيز را درهم مى‌كوبد، تأثير بمبها و مواد منفجره روى بدن انسان‌ها و ساختمان‌ها از طريق همين امواج شديد است كه از آن تعبير به «موج انفجار» مى‌كنند و مى‌تواند در يك لحظه هرگونه مقاومتى را در هم بشكند و گاه انسان يا ساختمان را به اجزاى بسيار كوچكى همچون پودر تبديل كند.

بنابراين جاى تعجب نيست كه صيحه رستاخيز و «بانگ صور» در مدّتى كوتاه مايه مرگ انسان‌ها و در هم شكستن كوه‌ها شود.

جالب اين‌كه در نهج‌البلاغه از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است:

«وَ يُنْفَخُ فى الصُّوْرِ فَتَزْهَقُ كُلُّ مُهْجَةٍ وَتَبْكَمُ كُلُّ لَهْجَةٍ وَ تَذِلُّ الشُّمُّ الشَّوامِخُ، وَ الصُّمُّ الرَّواسِخُ فَيَصيرُ صَلْدُها سَراباً رَقْرَقاً، وَ مَعْهَدُها قاعاً سَمْلَقاً؛ و در صور دميده مى‌شود و به دنبال آن قلب‌ها از كار مى‌افتد، زبان‌ها بند مى‌آيد و كوه‌هاى بلند و سنگ‌هاى محكم چنان به هم مى‌خورد كه متلاشى و نرم مى‌شود، و جاى آن‌

[١]. به كتاب صوت صفحه ٥٧ و نجوم براى همه صفحه ٩٠ مراجعه شود.