پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٣

٥- در حديث ديگرى در درّالمنثور از ابو سعيد خدرى نقل شد كه از رسول خدا درباره اصحاب الأعراف سؤال كردند، فرمود: (هُمْ رِجالٌ قُتِلُوا في سَبيل اللَّه وَ هُمْ عُصاةٌ لأبائِهِمْ، فَمَنَعَتْهُمُ الشَّهادَةُ انْ يَدْخُلُوا النَّارَ، وَ مَنَعَتْهُمُ المَعْصِيةُ انْ يَدْخُلُوا الجَنَّة، وَ هُمْ عَلَى سُورٍ بَيْنَ الجَنَّةِ وَ النَّارِ ... فَاذا فَرِغَ مِنْ حِسابِ خَلْقِهِ فَلَمْ يَبْقَ غَيْرُهُمْ تَغَمَّدَهُمْ مِنْهُ بِرَحْمَةٍ، فَادْخَلَهُمْ الجَنَّةَ بِرَحْمَتِهِ): «آنها مردانى هستند كه در راه خدا شهيد شدند، در حالى كه نافرمانى پدرانشان كرده بودند، شهادت مانع از آن شده كه داخل در دوزخ شوند، و نافرمانى پدران مانع از آن گرديده كه داخل بهشت شوند، آنها بر ديوارى ميان بهشت و دوزخند ... هنگامى كه خداوند از حساب خلقش فارغ مى‌شود و كسى جز آنان باقى نمى‌ماند، آنها را مشمول رحمت خويش مى‌سازد و به رحمتش وارد بهشت مى‌كند».[١]

ان‌گونه كه قبلًا نيز گفتيم هيچ مانعى ندارد كه مشمول رحمت الهى نسبت به آنان در پرتو شفاعت انبياء و اولياء باشد.

پايان بحث معاد

در اينجا با پايان يافتن مسأله شفاعت و اعراف، به پايان بحث‌هاى معاد مى‌رسيم.

و همان‌گونه كه قبلًا اشاره شد در نظر بود تمام بحث‌هاى معاد در يك مجلّد باشد ولى گستردگى بحث‌هاى قرآنى در اين زمينه سبب شد كه آنها را در دو جلد عرضه كنيم، تازه اينها امّهات مسائل معاد و مباحث بنيادين است، وگرنه در گوشه و كنار اين مباحث مسائل گوناگون ديگرى نيز وجود دارد كه براى پرهيز از طول مباحث فعلًا از آن صرف نظر كرديم تا در فرصت ديگرى توفيقى نصيب گردد.

خداوندا! ما را در اين سفر پرخوف و خطر و در عين حال پر از رحمت و بركت تنها مگذار، دست ما را بگير و از مواقف خطر، و مواضع عذاب، بگذران، و به جوار رحمتت برسان!

[١]. همان مدرك، صفحه ٨٨.