تو (به سبب اعمالش) به آتش افكنى، او را رسوا ساخته‌اى و براى ظالمان ياورى نيست» (رَبَّنا انَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ اخْزَيْتَهُ وَ مالِلظَّالِمينَ مِنْ انصارٍ).

«اخزيته» از ماده «خزي» در كتب لغت، معانى مختلف براى آن ذكر شده است، مانند، بد حالى، دور شدن، ذلّت، رسوايى، و تحقير، همين معانى نيز در كلمات مفسّران آمده است. [١]

لحن اين آيه نشان مى‌دهد كه مجازات‌هاى روحانى قيامت، دردناكتر است، چرا كه «اولوا الألباب» به پيشگاه خداوند عرضه مى‌دارند كسانى را كه در دوزخ وارد كنى رسوايشان كرده‌اى، اشاره به اينكه از آتش دوزخ بالاتر همان رسوايى است، درست مثل اينكه بعضى از رفتن به زندان، زياد ناراحت نيستند، بلكه اصرار دارند اين مسأله فاش نشود، زيرا فاش شدنش، مايه رسوايى آنها در سطح جامعه مى‌گردد، و آن دردناكتر از خود زندان است.

جمله جمله‌ «وَ ما لِلظَّالِمينَ مِنْ انْصارٍ»، اشاره لطيفى به اين حقيقت است كه آنها آنچه مى‌كشند به خاطر ظلم و ستمشان است، و طبيعى است كه آنها در آنجا رسوا شوند و يار و ياورى نداشته باشند (البته اين تعبير منافاتى با مسأله شفاعت در مورد كسانى كه لايق آنند ندارد، چرا كه منظور، نفى ياروانى است كه با زور و قدرت خود، ظالمان را يارى كنند، نه از طريق استمداد از قدرت الهى.

***

در سوّمين آيه سخن از غم و اندوه دامنه‌دار دوزخيان است كه از آلام روحى آنها حكايت مى‌كند، مى‌فرمايد: «هر زمان اراده كنند از غم و اندوه‌هاى دوزخ خارج شوند آنها را به آن باز مى‌گردانند و (به آنها گفته مى‌شود) بچشيده عذاب سوزان را»! (كُلَّما ارادُوا انْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ اعيدُوا فيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الحَرِيقِ).

بسيارى از مفسّران گفته‌اند هنگامى كه آنها مى‌خواهند از اين غم و اندوه جانكاه رهايى يابند و به اطراف دوزخ نزديك مى‌شوند مأموران دوزخى با تازيانه‌ها يا گرزهاى آتشين آنها را باز مى‌گردانند، زيرا در آيه قبل از آن جمله‌ (وَلَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَديدٍ) اشاره به اين معناست.

جمله‌ «ذُوقُوا عَذابَ الحَرِيقِ» (بچشيد عذاب سوزان را) كه به عنوان سرزنش و تحقير به آنها گفته‌

[١]. مقاييس اللّغه، مصباح اللّغه، صحاح اللّغه لسان العرب، و التحقيق في كلمات القرآن الحكيم- در تفسير مجمع البيان، دو معناى ديگر نيز براى خزى نقل كرده و آن هلاكت و قرار گرفتن در محل شرم‌آور است.