پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٣ - فلسفه وجود دوزخ

كيفرهايى در جهان ديگر براى متخلّفان مقرّر فرموده است.

اين نكته نيز روشن است كه هر قدر تشويق و تهديدى قوى‌تر و شديدتر باشد تأثير آن نيز بيشتر است.

اين امر يكى از فلسفه‌هاى وجود بهشت و دوزخ را روشن مى‌سازد.

در اينجا ممكن است گفته شود تمام اين آثار كه گفته شد بر وعده كيفر و مجازات مترتّب مى‌شود، بنابراين چه مانعى دارد كه اين تهديدها و اندارها از سوى خداوند مطرح شود ولى در قيامت تحقق نيابد، چون ضرورتى براى آن نيست، زيرا در آنجا نه عبرت ديگران مطرح است و نه عدم تكرار گناه از سوى گناهكاران.

ولى لازمه اين سخن اين است كه خداوند حكيم مرتكب قبيح گردد، و العياذ باللَّه سخن به دروغ بگويد، و تخلف از وعده خويش بنمايد، سخن از كيفر بدكاران بگويد و حتى سوگند بر انجام آن ياد كند، ولى در عمل خبرى نباشد، مسلّماً اين كار زشتى است كه نه تنها لايق ذات پاك خداوند نيست بلكه هيچ فرد مهذّب و حكيمى نمى‌تواند مرتكب آن گردد.

نتيجه اينكه: از يكسو تهديد و انذار به كيفرها به عنوان ضمانت اجرايى لازم است، و از سوى ديگر عمل به اين وعده‌ها براى دفع هرگونه قبيح از ذات خداوند ضرورى است.

اين است فلسفه تحقّق دوزخ و كيفرهايش.

و لذا در آيه ٤٧ سوره ابراهيم مى‌خوانيم: فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّه مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسَلَهُ انَّ اللَّه عَزِيزٌ ذُو انْتِقامٍ‌:

«گمان مبر كه خداوند وعده‌اى را كه به پيامبرانش داده تخلّف كند، چرا كه خداوند قدرتمند و داراى مجازات است» (سپس به دنبال اين آيه بخشى از عذاب‌هاى روز قيامت را شرح مى‌دهد).