پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٩ - اوصاف جهنم

مجموعه دوزخ را شامل شود.

از جمله در حديثى از اميرمؤمنان علي عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: «جهنم هفت در دارد و اين درها طبقاتى هستند كه هريك بالاى ديگرى است سپس حضرت يك دست خود را بر ديگرى نهاد و فرمود:

اين چنين! ... پائين‌ترين طبقه، «جهنم» است، و بالاى آن «لظى» و بالاتر از آن «حطمه» و بالاى آن «سقر»، و بالاتر از آن «جحيم»، و بالاى آن «سعير» و بالاى آن «هاويه» است (ولى در بعضى از روايات آمده كه پائين‌ترين نقطه آن «هاويه» و بالاترين نقطه آن «جهنم» است). [١]

مانعى ندارد كه اسامى هفتگانه فوق، گاه بر تمام جهنم اطلاق گردد و گاه بر بخشى از دوزخ، همان‌گونه كه در نام‌هاى دنيا نيز ديده مى‌شود كه گاه يك نام بر مجموعه يك استان و گاه بر خصوص شهرى كه بخشى از استان است اطلاق مى‌شود.

اوصاف جهنم‌

در مجموع، از آيات مربوط به دوزخ و نام‌ها و اوصاف آن استفاده مى‌شود كه دوزخ يك كانون هولناك مجازات است، آتشى سوزان آن را پر كرده، و داراى درها و طبقات گوناگون است، ولى نه آتشى همچون آتش دنيا، بلكه آتشى با مشخصات زير:

١- هيزم و آتشگيره آن سنگ‌ها و انسان‌هاست!.

٢- آتشى است كه از دل‌ها سر مى‌زند و نخستين جرقه‌هايش در قلوب ظاهر مى‌گردد!.

٣- آتشى است درهم شكننده و در هم كوبنده.

٤- آتشى است داراى درك كه گنهكاران را به سوى خود فرا مى‌خواند!.

٥- هنگامى كه اين آتش مستحقان خود را از دور مى‌بيند صداى وحشتناك و خشم آلودش كه با نفس زدن‌هاى شديد همراه است شنيده مى‌شود (اذا رَاتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغُيّظاً وَ زَفيراً) (فرقان- ١٢).

٦- آتشى است متحرك چنانكه مى‌فرمايد: «در آن روز جهنم را حاضر مى‌كنند، و آن روز انسان متذكر

[١]. مجمع‌البيان، جلد ٥ و ٦، صفحه ٣٣٨- نورالثقلين، جلد ٣، صفحه ١٩ حديث ٦٤- در حديث ٦٠ نيز در همين زمينه حديث مبسوطى از امام باقر عليه السلام نقل شده است.