خدا و پيامبر را اطاعت كند (در قيامت) همنشين كسانى خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده، از پيامبران و صدّيقان و شهداء و صالحان، و آنها چه رفيقان خوبى هستند- اين فضل و مرحمتى است از ناحيه خدا و كافى است كه خدا (از حال بندگانش) آگاه است»!.

آرى دوستان بهشتى، با فضيلت‌ترين افراد جهانند: پيامبران بزرگ الهى، پيروان ويژه آنان، راستگويان، و شهيدان و صالحان.

و اگر اين موضوع را با وضع اين دنيا مقايسه كنيم كه بسيار اتفاق مى‌افتد كه انسان مجبور است مصاحبت با افراد ناجنس را كه عذابى است اليم تحمل كند، آنگاه مى‌توان فهميد كه بهشت چه عالمى است؟!

قابل توجّه اينكه بسيارى از مفسران در شأن نزول اين آيه روايتى نقل كرده‌اند كه خلاصه‌اش (با مختصر تفاوتى كه ميان مفسّران در نقل آن است) چنين مى‌باشد: «يكى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم كه عاشق ديدار او بود روزى پريشان حال خدمتش آمد، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم سبب ناراحتى او را سؤال فرمود، در جواب عرض كرد: وقتى از شما دور مى‌شوم شديداً احساس ناراحتى مى‌كنم، امروز در اين فكر فرو رفته بودم كه فرداى قيامت اگر من اهل بهشت هم باشم مسلماً در جايگاه شما نخواهم بود، بنابراين از ديدار شما براى هميشه محرومم! (و اگر اهل دوزخ باشم تكليف روشن است) با اين حال چرا افسرده نباشم؟ آيه فوق نازل شد و به او و امثال او بشارت داد كه افراد با ايمان و مطيع فرمان خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در بهشت همنشين اولياء اللَّه و پيامبران خواهند بود». [١]

تعبير به‌ «ذلِكَ» كه معمولًا براى اشاره به دور است در اين گونه موارد اشاره به عظمت اين نعمت الهى است، گويى آنقدر والاست كه از دسترس ما دور است و تعبير به‌ «الْفَضْلُ مِنَ اللَّه» نيز تأكيدى بر اين معنا مى‌باشد و اشاره‌اى به اين معناست كه اين موهبت را تنها با عمل نمى‌توان به دست آورد، بلكه با فضل الهى مى‌توان به آن رسيد.

اين نكته نيز قابل توجّه است كه در آيه، چهار گروه به ترتيب به عنوان رفقاى بهشتيان ذكر شده‌اند:

«انبياء» و «صديقين» و «شهداء» و «صالحين».

به نظر مى‌رسد كه اين ترتيب دلالت بر سلسله مراتب آنها دارد، بعضى گفته‌اند انبياء به اين جهت در

[١]. تفسير مجمع البيان و فخر رازى و قرطبى و مراغى و روح المعانى و فى ظلال القرآن ذيل آيه مورد بحث.