پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٨ - محاسبه سريع اعمال

پيموده‌اند، منتها ديده‌اى مى‌خواهد كه اين مسافت سنج‌ها را در وجود انسان، در چشم و گوش و دست و پا و روح و جان او ببيند و بخواند!

اين تعبيرات همه داراى پيام‌هاى تربيتى مهمى است كه با اندكى دقت روشن مى‌شود.

پانزدهمين آيه مورد بحث، سخن از حسابگرى اعمال بندگان يعنى خداوند به ميان آورده و با صراحت مى‌فرمايد: «مسلماً بازگشت همه آنها به سوى ماست، و سپس به طور قطع حساب همه آنها با ما خواهد بود، (انَّ الَيْنا ايابَهُمْ ثُمَّ انّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ).

در حالى كه در شانزدهمين‌ آيه كه آخرين آيه مورد بحث است مى‌فرمايد: «روز قيامت به هر انسانى خطاب مى‌شود نامه اعمالت را بخوان كافى است خودت امروز حسابگر خويش باشى»! (اقْرَءْ كِتابَكَ كَفَى بِنَفسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسيباً).

البته در اين دو تعبير تضادى نيست، حساب كننده اصلى خداست، ولى به انسان نيز گفته مى‌شود تو مى‌توانى حسابگر خويش باشى، و نتيجه همه اين محاسبه‌ها يكى است، چرا كه مدارك حساب آن قدر روشن، و پاداش‌ها معيّن و قوانين الهى در آن روز صريح و آشكار است كه جائى براى استنباطهاى نظرى كه مايه اختلاف احكام قضات مى‌شود وجود ندارد.

قابل توجه اينكه در جمله‌هاى‌ «انَّ الَيْنا ايابَهُمْ» «ثُمَّ انَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ» «الَيْنا» و «عَلَيْنا» كه خبر است مقدم شده و مفيد حصر است، يعنى بازگشت آنها تنها به سوى ماست، و حساب آنها فقط بر ما خواهد بود، و به اين ترتيب هر احتمال و توهّم ديگرى را نفى مى‌كند.

به هر حال اين تهديدى است نسبت به كفّار و مجرمانى كه از آيات حق روى گردانند، كه در آيه‌هاى پيشين اين آيه به آنها اشاره شده است و ضمناً مى‌تواند بشارتى باشد براى «اولياء اللَّه» كه مى‌دانند حسابشان با خدا، و بازگشتشان به سوى آن محبوب دل‌هاست، و اگر در كنار اعمال صالح لغزشى داشته‌اند با لطف و كرمش، قابل حلّ است.

اين نكته نيز قابل ملاحظه است كه در بعضى از روايات و زيارتنامه‌ها آمده است كه «بازگشت خلق» و «حساب آنها» با على عليه السلام يا ائمّه معصومين عليهم السلام است، و همين موضوع سبب خرده‌گيرى بعضى از