سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٦ - درخواست شرح صدر و رهايي از دام شبهه ها

چشمانشان كنار رفته است. نكتة ديگر آنكه، گاه و بي‌گاه شك و شبهه به دل و باطن ما راه مي‌يابد و اعتقادات و باورهاي ما را تهديد مي‌كند. خوشبختانه همة شبهه‌ها به گوش مردم نمي‌رسد؛ در غير اين صورت كاخ عقايد و باورهاي ديني آنها فرومي‌ريخت. ما حتي آن‌گاه كه احساس مي‌كنيم باورها و اعتقاداتمان محكم و استوار است و نسبت به آنها شبهه‌اي نداريم و از پشتوانة علمي بسنده برخورداريم، نمي‌توانيم به خودمان اميدوار باشيم. چه‌بسا در‌اين‌‌صورت نيز شبهه‌اي قوي اعتقادات و باورهايمان را سست كند.

با توجه به خطري كه شك و شبهه براي اعتقادات و باورهاي انسان دارد، امام(عليه السلام) از خداوند در خواست مي‌كنند كه ايشان را در زمرة كساني قرار دهد كه ظلمت ريب و شبهه از دل و عقايدشان برداشته و خلجان شك و ترديد از قلب‌ و باطنشان برطرف شده و در پرتو معرفتي كه در درون آنها ريشه دوانيده، سينه‌هايشان گشاده گشته است.

تعبير «فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإسْلامِ وَمَنْ يُرِدْ أنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ؛[١] «پس كسي را كه خدا بخواهد راه نمايد، سينة او را براي [پذيرش] اسلام مي‌گشايد؛ و هر‌كه را بخواهد گمراه كند، سينة او را تنگ و بسته مي‌سازد [تا پذيراي حق نباشد]؛ چنان‌كه گويي به‌زحمت در آسمان بالا مي‌روند. اين‌گونه خدا پليدي را بر كساني كه ايمان نمي‌آورند، قرار مي‌دهد».

تعبير كنايي «شرح صدر» و «ضيق صدر» كه كاربردي قرآني و روايي دارد، حاكي از دو حالت و احساس متفاوت رواني است. حالت و احساس اول، حالت انبساط و گشادگي دل